Câu chuyện số 01: KHI CƠN SAY QUA ĐI

Đêm xuống rất nhanh ở thôn Yên Bình. Núi rừng chìm trong màn sương dày đặc, chỉ còn le lói vài ánh đèn dầu hắt ra từ những ngôi nhà sàn. Nhưng đêm hôm ấy… không yên bình. Một tiếng đổ vỡ chát chúa vang lên, xé toạc không gian tĩnh lặng.

“Cô còn cãi à?”

Giọng anh Lý Văn Sình gằn lên, lẫn trong hơi rượu nồng nặc. Chị Hoàng Thị Mẩy lùi lại, ôm chặt đứa con nhỏ vào lòng. Gương mặt chị tái mét.
“Em chỉ nói… tiền gạo không còn…”

Chưa dứt lời, một cái tát giáng xuống. Đứa con lớn thằng bé Huy đứng chết lặng ở góc nhà nó không khóc nó đã quá quen với cảnh này. Nhưng hôm nay… có gì đó khác. Bố nó không chỉ đánh, mà còn đập phá mọi thứ. Chiếc nồi cơm bị hất tung bát đũa vỡ tan, đứa bé nhỏ khóc thét. Ngoài trời, mưa bắt đầu trút xuống như trút giận.

“Bố đừng đánh mẹ nữa” thằng Huy hét lên.

Câu nói ấy như đổ thêm dầu vào lửa. Anh Sình quay phắt lại, ánh mắt đỏ ngầu: “Mày cũng bênh nó à?”

Anh bước tới, đứa bé run rẩy lùi lại. Trong khoảnh khắc ấy, chị Mẩy lao ra chắn trước con: “Anh muốn đánh thì đánh em, đừng đụng vào con”.

Nhưng cơn say đã xóa sạch lý trí, anh Sình xô mạnh, chị Mẩy trượt chân đầu đập vào cột nhà ngã gục xuống. Máu chảy ra từ trán, cả căn nhà im bặt chỉ còn tiếng mưa rơi dồn dập… và tiếng khóc hoảng loạn của hai đứa trẻ. Thằng Huy run rẩy, rồi bất ngờ lao ra ngoài trong mưa, chạy thẳng đến nhà trưởng thôn: “Ông ơi! Cứu mẹ cháu”

Tiếng gọi xé lòng giữa đêm mưa khiến cả bản bừng tỉnh, chỉ trong ít phút, Trưởng thôn, Công an xã và cán bộ Hội phụ nữ đã có mặt. Họ đẩy cửa bước vào, cảnh tượng trước mắt khiến tất cả sững lại, người vợ nằm bất động, hai đứa trẻ ôm nhau khóc, người chồng đứng lặng tay vẫn còn run

“Anh đã làm cái gì thế này?” Trưởng thôn hét lớn.

Anh Sình không trả lời. Men rượu tan dần… nhường chỗ cho nỗi hoảng loạn. Chị Mẩy được đưa đi cấp cứu kịp thời. May mắn chị không nguy hiểm đến tính mạng nhưng bị chấn thương vùng đầu. Ngay trong đêm, công an xã lập biên bản vụ việc. Sáng hôm sau, trời vẫn còn âm u sau cơn mưa đêm, anh Lý Văn Sình được mời đến trụ sở Ủy ban nhân dân xã, bước chân anh nặng trĩu, không còn vẻ hung hăng như đêm trước, anh cúi gằm mặt hai bàn tay đan vào nhau run run. Trong phòng làm việc có mặt cán bộ Tư pháp - Hộ tịch, công an xã và đại diện Hội phụ nữ. Cán bộ tư pháp mở đầu bằng giọng điềm tĩnh nhưng nghiêm nghị:

“Anh Sình, anh có biết hành vi của mình tối qua là gì không?”

Anh Sình lí nhí:

“Dạ… vợ chồng cãi nhau… tôi có đánh vợ…”

Cán bộ nhìn thẳng vào an: “Đó không chỉ là đánh vợ, đó là hành vi bạo lực gia đình và là hành vi vi phạm pháp luật”.

Cán bộ tư pháp sau đó tổng kết lại vụ việc bằng một phân tích rõ ràng, dễ hiểu để cả gia đình và những người có mặt cùng nắm được:

“Trong trường hợp của anh Sình, hành vi dùng tay đánh, xô đẩy khiến chị Mẩy bị chấn thương đầu đã đủ yếu tố xác định là bạo lực gia đình theo Luật Phòng, chống bạo lực gia đình. Pháp luật không chỉ bảo vệ ngoài xã hội mà còn bảo vệ ngay trong chính mỗi gia đình.”

Anh giải thích cụ thể hơn:

“Nếu mức độ nhẹ, chưa gây thương tích nghiêm trọng, anh có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP với mức phạt tiền, kèm theo yêu cầu cam kết không tái phạm. Tuy nhiên, nếu hành vi gây thương tích có tỷ lệ tổn hại sức khỏe đáng kể, hoặc tái diễn nhiều lần, thì có thể bị xử lý hình sự theo Bộ luật Hình sự”

Cán bộ dừng lại, nhấn mạnh từng ý: “Quan trọng hơn, pháp luật còn có các biện pháp bảo vệ nạn nhân. Người bị bạo lực có quyền yêu cầu cấm tiếp xúc, yêu cầu hỗ trợ khẩn cấp, thậm chí tạm thời tách người gây bạo lực ra khỏi nơi ở. Điều đó có nghĩa là nếu anh không thay đổi, anh có thể bị buộc rời khỏi chính ngôi nhà của mình.”

Anh kết luận bằng giọng nghiêm nghị nhưng thấu tình: “Pháp luật không nhằm chia cắt gia đình, mà để ngăn chặn tổn thương và bảo vệ những người yếu thế. Nhưng muốn giữ được gia đình, trước hết mỗi người phải tự chịu trách nhiệm với hành vi của mình.”

Căn phòng trở nên im lặng. Anh Sình nuốt khan, mồ hôi bắt đầu rịn ra trên trán. Cán bộ tư pháp không chỉ dừng lại ở việc nêu mức phạt. Giọng ông dịu lại, mang tính chia sẻ:

“Anh Sình, chúng tôi xử lý không phải để phạt cho nặng… mà để anh hiểu”. Anh chỉ tay ra ngoài sân, nơi có vài đứa trẻ đang chơi: “Anh thử nghĩ xem… con anh nhìn thấy cảnh bố đánh mẹ, chúng sẽ lớn lên như thế nào? Chúng có thể sợ hãi, tự ti… hoặc tệ hơn, chúng nghĩ rằng bạo lực là bình thường, rồi sau này lặp lại chính hành vi đó.”

Cán bộ Hội phụ nữ tiếp lời: “Chị Mẩy chịu đựng không phải vì chị không đau… mà vì chị muốn giữ gia đình nhưng sự chịu đựng đó có giới hạn.”

Rồi bà nói chậm rãi: “Nếu chị ấy làm đơn yêu cầu bảo vệ, anh có thể bị cấm tiếp xúc với vợ con. Khi đó, chính anh sẽ bị tách ra khỏi gia đình mình.”

Anh Sình bàng hoàng ngẩng lên: “Không… tôi không muốn…”. Cán bộ tư pháp gật đầu: “Vậy thì anh phải thay đổi.”

Những ngày sau đó, căn nhà sàn ở cuối bản trở nên lặng lẽ khác thường. Chị Mẩy trở về sau mấy ngày điều trị, trên trán vẫn còn băng trắng, chị không nói nhiều chỉ lặng lẽ làm việc, chăm con nhưng có một khoảng cách vô hình đã xuất hiện trong căn nhà nhỏ. Anh Sình cũng thay đổi. Ít nhất… là bề ngoài. Anh không uống rượu nữa, đi làm về sớm hơn, có hôm còn lặng lẽ nhóm bếp nấu cơm nhưng mỗi lần anh bước vào nhà thằng Huy vẫn vô thức lùi lại đứa bé nhỏ thì nép chặt vào mẹ. Những ánh mắt đó… khiến anh Sình không dám ngẩng đầu.

Một buổi tối, khi mưa rừng lất phất rơi, anh ngồi bên hiên, nhìn vào khoảng tối trước mặt. Thằng Huy đứng trong nhà, lưỡng lự một lúc rồi bước ra.

“Bố…”

Tiếng gọi nhỏ đến mức suýt bị tiếng mưa nuốt mất. Anh Sình khựng lại. Lâu lắm rồi… nó mới gọi anh như vậy, không phải trong sợ hãi.

“Ừ… Huy đó à…”

Thằng bé không nhìn thẳng vào bố, chỉ cúi đầu: “Bố… đừng đánh mẹ nữa… được không?”

Câu nói đơn giản như một nhát dao. Anh Sình nghẹn lại. Cổ họng khô khốc. Anh đưa tay, định xoa đầu con… nhưng rồi dừng lại giữa không trung.

“Bố… xin lỗi…”

Hai từ ấy bật ra khó nhọc. Thằng Huy không nói gì thêm nhưng lần này, nó không lùi lại. Vài tuần sau tại nhà văn hóa thôn một buổi sinh hoạt cộng đồng được tổ chức nội dung là tuyên truyền về phòng, chống bạo lực gia đình.

Bất ngờ, anh Sình xuất hiện. Anh ngồi ở hàng ghế cuối, im lặng nghe. Khi cán bộ hỏi: “Có ai muốn chia sẻ không?”

Cả hội trường im phăng phắc. Rồi… một cánh tay chậm rãi giơ lên. Là anh. Anh đứng dậy, giọng còn ngập ngừng: “Tôi… trước đây… nghĩ chuyện vợ chồng cãi nhau, đánh nhau là bình thường…”.

Anh dừng lại, hít sâu: “Nhưng không phải, tôi đã làm vợ tôi bị thương… làm con tôi sợ tôi…”

Cả phòng lặng đi: “Tôi suýt mất tất cả… chỉ vì không biết kiềm chế.”

Ánh mắt anh nhìn xuống bàn tay mình: “Tôi không mong ai trong bản mình phải như tôi nữa.”

Không ai vỗ tay nhưng sự im lặng lần này… không phải là thờ ơ. Đó là sự lắng nghe.

Đêm ấy, thôn Yên Bình lại chìm trong màn sương quen thuộc nhưng căn nhà sàn cuối bản đã khác. Ánh đèn dầu vẫn le lói. Trong nhà, bữa cơm giản dị được dọn ra, không có tiếng quát mắng, không có tiếng đổ vỡ. Chỉ có tiếng bát đũa chạm nhẹ… và giọng nói nhỏ nhưng ấm:

“Ăn cơm đi con.”

Thằng Huy ngồi xuống. Nó nhìn bố một chút, rồi lặng lẽ cầm bát. Lần đầu tiên sau rất lâu…Nó không còn thấy sợ khi ở trong chính ngôi nhà của mình.

Vài tháng trôi qua, thôn Yên Bình vẫn yên bình như cái tên của nó. Người ta không còn nghe thấy tiếng cãi vã từ căn nhà sàn cuối bản nữa. Anh Sình vẫn đi làm đều đặn, không rượu chè. Chị Mẩy dần nở lại nụ cười, dù vết sẹo trên trán vẫn còn như một lời nhắc nhở. Thằng Huy không còn đứng nép ở góc nhà, nó đã dám cười, dám nói, dám gọi “bố” mà không run sợ. Không ai quên được đêm mưa hôm ấy. Nhưng cũng chính từ đêm đó, một gia đình suýt tan vỡ đã học cách giữ lấy nhau không phải bằng sự chịu đựng, mà bằng sự thay đổi. Và trong ánh đèn dầu ấm áp mỗi tối, người ta hiểu rằng: bình yên… không tự nhiên mà có. Nó được xây nên từ những điều rất giản dị, yêu thương, tôn trọng, và biết dừng lại đúng lúc. /.

 

=======================================================================================================================================

Câu chuyện pháp luật số 02: KẾT HÔN ĐÚNG QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT

Chiều muộn buông xuống bản Khuổi Nặm, sương núi bắt đầu phủ mờ những nếp nhà sàn nằm rải rác ven triền đồi. Trong căn nhà của ông Bàn Văn Pả và bà Triệu Thị Lanh, không khí lại rộn ràng khác thường. Tiếng người ra vào, tiếng cười nói xen lẫn tiếng chặt thịt, mổ gà, chuẩn bị rượu, chuẩn bị gạo… tất cả đều báo hiệu một sự kiện lớn sắp diễn ra.

“Phải làm cho tử tế, nhà trai họ sang xem rồi” ông Pả vừa nói vừa kiểm tra lại danh sách lễ vật.

Bà Lìn gật đầu, tay thoăn thoắt gói bánh: “Ừ, con bé Sía cũng đến tuổi rồi, để lâu người ta lại nói…”

Ở góc nhà, Sía cô con gái lớn ngồi lặng lẽ. Gương mặt còn nét non nớt, đôi mắt vừa háo hức, vừa lo lắng. Cạnh đó, thằng bé Phúc em trai cô, mới 16 tuổi cũng đang được chuẩn bị “ăn hỏi” cùng lúc với chị. Hai đứa, hai đám cưới, gộp lại cho “đỡ tốn kém”. Trong suy nghĩ của bố mẹ đó là chuyện bình thường. Ở bản này, nhiều nhà vẫn làm vậy nhưng họ không biết rằng… câu chuyện ấy sắp rẽ sang một hướng khác.

Sáng hôm sau, khi công việc chuẩn bị đang vào guồng, một nhóm người bước vào sân. Đi đầu là cán bộ tư pháp xã anh Nguyễn Văn Hòa, cùng công an xã và đại diện Hội phụ nữ. Ông Pả ngạc nhiên:

“Các anh đến có việc gì vậy?”

Anh Hòa mỉm cười, giọng ôn tồn: “Chúng cháu nghe tin gia đình đang chuẩn bị tổ chức cưới cho hai cháu, nên đến trao đổi một chút.”

Không khí trong nhà chợt chùng xuống. Bà Lanh liếc nhìn chồng, có chút lo lắng:

“Dạ… thì cũng chỉ là việc nhà thôi mà cán bộ…”

Anh Hòa nhẹ nhàng ngồi xuống, không vội vàng:

“Chính vì nghĩ là ‘việc nhà’ nên nhiều người mới vô tình vi phạm pháp luật mà không biết.”

Ông Pả nhíu mày:

“Vi phạm? Chúng tôi cưới vợ gả chồng cho con, có làm gì sai đâu?”

Anh Hòa nhìn thẳng vào ông, giọng vẫn bình tĩnh nhưng rõ ràng:

“Thưa bác, theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, nam phải đủ 20 tuổi, nữ phải đủ 18 tuổi mới được kết hôn. Nếu tổ chức cưới khi chưa đủ tuổi, đó là hành vi tảo hôn và là vi phạm pháp luật.”

Cả căn nhà im lặng. Bà Lanh vội nói:

“Nhưng con bé Sía năm nay cũng gần 18 rồi… còn thằng Phúc thì… con trai mà, cưới sớm cũng được…”

Anh Hòa lắc đầu:

“Pháp luật không phân biệt ‘gần đủ’ hay ‘con trai thì được’. Chỉ cần chưa đủ tuổi theo quy định mà tổ chức cưới, là vi phạm.”

Ông Pả bắt đầu tỏ vẻ không hài lòng:

“Ở bản này bao đời nay vẫn thế. Có ai bị làm sao đâu.”

Cán bộ Hội phụ nữ nhẹ nhàng nói:

“Bác ạ, trước đây có thể chưa ai nhắc nhưng không có nghĩa là đúng. Tảo hôn ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe, tương lai của các cháu đặc biệt là con gái.”

Anh Hòa thấy không khí đã dịu lại, liền tranh thủ giải thích rõ ràng hơn, từng điều một để gia đình hiểu đúng bản chất của vấn đề:

“Bác Pả, bác Lanh tôi xin nói cụ thể để gia đình mình nắm rõ. Theo Luật Hôn nhân và Gia đình, điều kiện kết hôn được quy định rất rõ: nam phải từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên. Đây là quy định bắt buộc, không có ngoại lệ.”

Anh dừng lại, nhìn sang hai đứa trẻ rồi nói tiếp:

“Không chỉ là đủ tuổi về mặt con số, mà đây là độ tuổi mà pháp luật đánh giá một người đã có sự phát triển tương đối đầy đủ về thể chất, tâm lý và nhận thức để xây dựng gia đình. Nếu kết hôn sớm hơn, các cháu chưa đủ khả năng chịu trách nhiệm cho cuộc sống hôn nhân.”

Ông Pả khẽ hỏi:

“Thế nếu mình chỉ làm đám cưới, chưa đăng ký kết hôn thì sao?”

Anh Hòa lắc đầu, giải thích rành mạch:

“Đó chính là điều nhiều người hiểu nhầm. Dù không đăng ký kết hôn mà vẫn tổ chức cưới hỏi, chung sống như vợ chồng khi chưa đủ tuổi thì vẫn bị coi là tảo hôn. Pháp luật không chỉ nhìn vào giấy tờ, mà nhìn vào bản chất của quan hệ.”

Anh mở tài liệu, chỉ rõ:

“Theo Nghị định 109/2026/NĐ-CP hành vi tổ chức tảo hôn hoặc cố ý duy trì quan hệ tảo hôn có thể bị xử phạt hành chính. Người tổ chức ở đây là bố mẹ cũng bị xử phạt.”

Bà Lanh giật mình:

“Thế là bố mẹ bị phạt ạ?”

“Đúng vậy” anh Hòa gật đầu.

“Vì bố mẹ là người quyết định, sắp đặt việc cưới khi các cháu chưa đủ tuổi. Pháp luật xác định rõ trách nhiệm này.”

Anh tiếp tục phân tích sâu hơn, giọng chậm rãi nhưng nhấn mạnh:

“Ngoài xử phạt hành chính, nếu việc tảo hôn dẫn đến hậu quả nghiêm trọng ví dụ như sức khỏe bị ảnh hưởng nặng, có hành vi ép buộc, hoặc gây hệ lụy xã hội thì còn có thể bị xem xét trách nhiệm pháp lý ở mức cao hơn theo Bộ luật Hình sự.”

Cả nhà bắt đầu chú ý hơn, không còn thái độ phản ứng như ban đầu. Anh Hòa chuyển sang phần rất quan trọng:

“Pháp luật cũng quy định rất rõ việc kết hôn phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện nếu ép buộc con cái kết hôn khi các cháu không muốn, thì đó là hành vi bị nghiêm cấm.”

Anh nhìn sang Sía:

“Nếu cháu không đồng ý mà vẫn bị tổ chức cưới, thì đó không chỉ là tảo hôn mà còn có dấu hiệu ép hôn.”

Rồi anh quay lại với bố mẹ:

“Bác thử nghĩ xem, một cuộc hôn nhân mà người trong cuộc chưa sẵn sàng, chưa tự nguyện, thì rất dễ dẫn đến mâu thuẫn, tan vỡ. Khi đó, hậu quả không chỉ là vi phạm pháp luật, mà còn ảnh hưởng cả tương lai của các cháu.”

Anh Hòa kết luận, giọng chắc chắn:

“Tóm lại, gia đình mình cần hiểu ba điều cốt lõi:

Thứ nhất, chưa đủ tuổi thì không được kết hôn dưới bất kỳ hình thức nào.

Thứ hai, tổ chức cưới cho con khi chưa đủ tuổi là hành vi vi phạm và có thể bị xử phạt.

Thứ ba, hôn nhân phải do chính các cháu tự nguyện, không ai được ép buộc.”

Anh nhìn thẳng vào ông Pả, giọng chậm lại nhưng đầy thuyết phục:

“Chúng cháu không đến để cấm đoán, mà để giúp gia đình tránh vi phạm pháp luật… và quan trọng hơn là bảo vệ tương lai của chính con mình.”

Ông Pả im lặng. Ánh mắt ông thoáng dao động. Anh Hòa không tiếp tục nói về mức phạt nữa. Anh quay sang nhìn hai đứa trẻ:

 

“Sía, cháu có muốn cưới chồng không?”

Cô gái giật mình. Một lúc lâu sau mới lí nhí:

“Cháu… cũng không biết…Cháu… muốn học tiếp… nhưng…”

“Nhưng bố mẹ đã quyết rồi, đúng không?” anh Hòa nói.

Cô khẽ gật. Anh Hòa quay sang Phúc:

“Còn cháu?”

Phúc gãi đầu, ngượng ngùng:

“Cháu còn chưa nghĩ đến chuyện đó…”

Câu trả lời thật thà khiến không khí trở nên nặng nề. Anh Hòa quay lại phía ông Pả và bà Lanh:

“Bác thấy không chính các cháu còn chưa sẵn sàng. Hôn nhân không phải là chuyện ‘làm cho xong’, mà là chuyện cả đời.”

Anh lấy một ví dụ:

“Ở xã bên, có một cặp tảo hôn. Hai năm sau, kinh tế khó khăn, mâu thuẫn xảy ra, cuối cùng ly hôn. Đứa con nhỏ phải sống thiếu thốn, cả hai bên gia đình đều khổ.”

Cán bộ Hội phụ nữ nói thêm:

“Con gái kết hôn sớm dễ gặp rủi ro khi sinh nở, ảnh hưởng sức khỏe lâu dài. Còn con trai chưa đủ trưởng thành thì khó gánh vác gia đình.”

Anh Hòa chậm rãi kết luận:

“Pháp luật đặt ra độ tuổi không phải để làm khó, mà để bảo vệ chính các cháu để các cháu có đủ sức khỏe, nhận thức và khả năng xây dựng một gia đình đúng nghĩa.”

Căn nhà im lặng rất lâu. Ngoài sân, gió núi thổi qua, mang theo mùi khói bếp nhè nhẹ. Ông Pả thở dài, giọng trầm xuống:

“Nhưng… nhà trai đã chuẩn bị hết rồi. Giờ dừng lại… thì mang tiếng lắm…”

Anh Hòa gật đầu, chia sẻ:

“Chúng tôi hiểu điều đó nhưng mang tiếng một lúc… còn hơn để con cái mang hệ lụy cả đời.”

Bà Lanh nhìn sang con gái. Lần đầu tiên, bà thấy rõ ánh mắt lo lắng của Sía không phải ánh mắt của một cô dâu, mà là của một đứa trẻ chưa sẵn sàng rời khỏi gia đình.

“Con… có muốn cưới ngay không?” bà hỏi nhỏ.

Sía lắc đầu, nước mắt lưng tròng: “Con… muốn học thêm…con chuẩn bị thi tốt nghiệp cấp 3 rồi, con muốn đi học làm cô giáo”

Câu nói ấy như đánh thức điều gì đó trong lòng người mẹ. Cuối cùng, ông Pả đứng dậy, giọng nặng nề nhưng dứt khoát: “Thôi… dừng lại.”

Cả nhà sững lại.

“Chuyện cưới xin… để khi các cháu đủ tuổi rồi tính tiếp.”

Anh Hòa mỉm cười nhẹ nhõm:

“Đó là quyết định đúng đắn, bác ạ.”

Vài ngày sau, bản Khuổi Nặm không có đám cưới như dự định. Thay vào đó, người ta bàn tán về chuyện “nhà ông Pả dừng cưới”. Nhưng rồi, câu chuyện ấy dần chuyển hướng. Người ta bắt đầu nói:

“Ừ… cán bộ nói cũng có lý…Con cái phải đủ tuổi, đủ hiểu biết…Không nên vội…”

Sía quay lại trường học. Phúc tiếp tục những buổi đến lớp còn dang dở. Trong căn nhà sàn, không còn tiếng chuẩn bị cưới hỏi, nhưng lại có thêm tiếng đọc bài, tiếng cười của tuổi trẻ. Một buổi tối, bà Lìn ngồi bên bếp lửa, khẽ nói với chồng:

“May mà hôm đó cán bộ đến…”

Ông Pả gật đầu, nhìn ra khoảng tối ngoài kia:

“Ừ… suýt nữa thì mình làm khổ con.”

Câu chuyện ở bản Khuổi Nặm khép lại bằng một quyết định đúng lúc của gia đình ông Pả. Đám cưới được dừng lại, các em tiếp tục đến trường, còn bố mẹ cũng hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình. Qua đó có thể thấy, pháp luật không nhằm ngăn cản hạnh phúc, mà đặt ra những giới hạn cần thiết để bảo vệ tương lai của thanh thiếu niên. Việc kết hôn đúng độ tuổi theo Luật Hôn nhân và Gia đình không chỉ là tuân thủ quy định, mà còn là đảm bảo cho một cuộc sống hôn nhân bền vững, tiến bộ. Mỗi gia đình, mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, nói không với tảo hôn và hôn nhân ép buộc. Bởi chỉ khi hiểu luật, tôn trọng luật, chúng ta mới thực sự xây dựng được những mái ấm hạnh phúc và một cộng đồng phát triển bền vững.

====================================================================================================================================================

Câu chuyện pháp luật số 03: CON NÀO CŨNG QUÝ

Bản Nậm Pá nằm nép mình giữa thung lũng đá vôi của một huyện miền núi phía Bắc. Mùa này, sương phủ trắng các triền núi, những mái nhà sàn lác đác khói bếp bay lên trong buổi sớm. Cuộc sống nơi đây bình dị nhưng vẫn còn nhiều hủ tục cũ bám rễ lâu đời, đặc biệt là tư tưởng “phải có con trai để nối dõi”. Trong bản có gia đình anh Lý Văn Hùng và chị Mùa Thị Lan. Hai người cưới nhau từ khi còn rất trẻ, sống bằng nương ngô, ruộng lúa và chăn nuôi nhỏ. Cuộc sống tuy vất vả nhưng ban đầu cũng êm ấm. Thế nhưng, mọi chuyện bắt đầu thay đổi khi chị Lan sinh đứa con gái đầu lòng. Đứa con gái đầu tiên chào đời, anh Hùng im lặng, chỉ hút thuốc bên hiên nhà. Không ai nói ra, nhưng ai cũng hiểu anh không vui. Hai năm sau, đứa thứ hai lại là con gái. Lần này, trong bữa cơm, anh Hùng buông bát đũa, nói lạnh lùng:

“Nhà này phải có con trai. Không có con trai thì coi như không có người nối dõi”.

Chị Lan cúi mặt. Ở bản, phụ nữ ít có tiếng nói trong gia đình, chị chỉ biết im lặng chịu đựng. Đứa thứ ba ra đời cũng là con gái. Cả bản bắt đầu xì xào. Mẹ chồng chị Lan thở dài:

“Con dâu này “không biết đẻ”, toàn con gái thì sau này ai thờ cúng tổ tiên?”

Áp lực đè nặng lên vai người phụ nữ trẻ. Từ sau khi sinh con thứ ba, anh Hùng thay đổi hẳn. Anh bắt đầu đi hỏi thầy cúng, tìm “thuốc sinh con trai”. Có người trong bản mách rằng phải “can thiệp trước khi sinh”, biết được giới tính thai nhi để “điều chỉnh”. Một lần, anh Hùng nói thẳng với vợ:

“Lần này phải là con trai. Nếu không thì… tôi không biết sống thế nào với nhà này nữa”.

Chị Lan run rẩy. Cô hiểu rằng chồng mình đang muốn cô phải mang thai lần nữa và tìm cách can thiệp để chọn giới tính. Nhưng điều mà anh Hùng không biết là từ lâu, pháp luật Việt Nam đã nghiêm cấm hành vi này. Tại Việt Nam, pháp luật quy định rõ việc nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức. Theo quy định của pháp luật về dân số, đặc biệt là Pháp lệnh Dân số (đã được sửa đổi, bổ sung) và các nghị định xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế, hành vi: Siêu âm, chẩn đoán để lựa chọn giới tính thai nhi, tư vấn, cung cấp thông tin nhằm sinh con theo giới tính mong muốn, hoặc ép buộc, khuyến khích phá thai vì lý do giới tính đều là hành vi bị nghiêm cấm và có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí bị xử lý nặng nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

Tuy nhiên, ở vùng cao như Nậm Pá, không phải ai cũng hiểu rõ pháp luật. Nhiều người vẫn tin vào quan niệm “phải có con trai nối dõi tông đường”.

Chị Lan nhiều lần tìm cách khuyên chồng:

“Con nào cũng là con mình mà anh…”

Nhưng anh Hùng gạt đi:

“Cô không hiểu đâu. Không có con trai là thua người ta rồi”.

Áp lực từ chồng, từ mẹ chồng, từ lời bàn tán trong bản khiến chị Lan rơi vào khủng hoảng tinh thần. Có thời điểm, chị từng nghĩ đến việc bỏ đi, nhưng nhìn ba đứa con nhỏ, chị không đành lòng. Một cán bộ y tế xã khi xuống bản tuyên truyền đã gặp chị Lan. Thấy chị có biểu hiện lo âu, mệt mỏi, chị cán bộ nhẹ nhàng hỏi chuyện. Ban đầu chị Lan im lặng, sau đó bật khóc. Câu chuyện dần được hé lộ. Sau khi nắm được tình hình, Trạm y tế xã phối hợp với Hội Phụ nữ và công an xã đến làm việc với gia đình anh Hùng.

Cán bộ xã giải thích rõ:

“Việc lựa chọn giới tính thai nhi là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Không được phép siêu âm để biết giới tính nhằm mục đích chọn con trai hay con gái. Cũng không được ép buộc phụ nữ phải sinh con trai”.

Anh Hùng ban đầu phản ứng gay gắt:

“Nhà tôi, tôi muốn có con trai thì có gì sai?”

Cán bộ kiên nhẫn:

“Anh mong muốn có con trai là quyền của anh, nhưng anh không được dùng cách trái pháp luật hoặc gây áp lực, bạo lực tinh thần lên vợ. Pháp luật bảo vệ bình đẳng giới và quyền sinh sản của phụ nữ”.

Họ cũng đưa ra các quy định xử phạt, phân tích hậu quả xã hội của việc mất cân bằng giới tính, và tác động đến tương lai cộng đồng. Sau nhiều buổi tuyên truyền, anh Hùng bắt đầu thay đổi suy nghĩ. Anh được mời tham gia buổi sinh hoạt cộng đồng về bình đẳng giới. Ở đó, anh nghe những câu chuyện về các gia đình chỉ có con gái nhưng vẫn hạnh phúc, con cái trưởng thành hiếu thảo.

Một già làng trong bản nói:

“Con cái không phân biệt trai hay gái. Quan trọng là nuôi dạy cho tốt”.

Câu nói ấy khiến anh Hùng trầm ngâm rất lâu.

Sau buổi làm việc tại gia đình anh Hùng, cán bộ tư pháp xã đã tổ chức một buổi tuyên truyền tại bản cho mọi người đồng thời tại buổi tuyên truyền đã nhấn mạnh rõ hơn về chế tài pháp luật đối với hành vi lựa chọn giới tính thai nhi. Cán bộ nói rõ không chỉ là vấn đề đạo đức hay phong tục, mà đây là hành vi đã được pháp luật quy định nghiêm cấm và có chế tài xử phạt cụ thể:

“Theo quy định tại các văn bản pháp luật về dân số và các nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, đặc biệt là quy định hiện hành về xử phạt trong lĩnh vực dân số hành vi siêu âm, chẩn đoán, tiết lộ hoặc cung cấp thông tin nhằm lựa chọn giới tính thai nhi có thể bị phạt tiền.

Mức phạt áp dụng đối với cá nhân vi phạm có thể từ vài triệu đồng đến hàng chục triệu đồng, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm. Đối với cơ sở y tế, phòng khám, cá nhân hành nghề y nếu vi phạm, mức phạt sẽ cao hơn nhiều lần so với cá nhân, đồng thời có thể bị: Tước quyền sử dụng giấy phép hành nghề có thời hạn, đình chỉ hoạt động hoặc bị xử lý nghiêm nếu tái phạm hoặc gây hậu quả xã hội nghiêm trọng.

Ngoài ra, những hành vi như tư vấn ép buộc phá thai vì lý do giới tính hoặc quảng cáo dịch vụ lựa chọn giới tính thai nhi cũng bị xử phạt nghiêm khắc theo quy định pháp luật”.

Cán bộ nói thêm:

“Pháp luật không chỉ xử phạt để răn đe, mà còn nhằm bảo vệ sự cân bằng giới tính, bảo vệ quyền được sống và phát triển bình đẳng của trẻ em, dù là trai hay gái”.

Nghe những điều đó, anh Hùng im lặng rất lâu. Lần đầu tiên, anh nhận ra rằng mong muốn cá nhân của mình nếu đi ngược lại pháp luật không chỉ gây tổn thương cho vợ con, mà còn có thể kéo theo hậu quả pháp lý nghiêm trọng.

Một năm sau, gia đình anh Hùng không còn nhắc nhiều đến chuyện “phải có con trai”. Dù chưa hoàn toàn thay đổi tư tưởng cũ, nhưng áp lực với chị Lan đã giảm đi đáng kể. Chị Lan tiếp tục chăm sóc ba con gái nhỏ. Các em bé được đi học, được yêu thương. Trong một buổi chiều, anh Hùng nhìn ba đứa con chơi đùa ngoài sân. Tiếng cười của chúng vang lên giữa núi rừng yên ả. Anh không nói gì, nhưng lần đầu tiên, anh không còn nhắc đến “con trai nối dõi” nữa.

Câu chuyện ở bản Nậm Pá không chỉ là nỗi trăn trở của một gia đình, mà còn là bài học chung về nhận thức pháp luật và bình đẳng giới trong xã hội hiện đại. Mong muốn có con trai là điều bình thường, nhưng việc lựa chọn giới tính thai nhi hoặc gây áp lực buộc phụ nữ sinh con theo ý muốn là hành vi vi phạm pháp luật và cần được loại bỏ. Pháp luật Việt Nam nghiêm cấm mọi hành vi lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, đồng thời xử phạt nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm bảo đảm cân bằng giới tính, bảo vệ quyền của phụ nữ và trẻ em. Mỗi người dân cần nâng cao hiểu biết pháp luật, thay đổi quan niệm “trọng nam khinh nữ”, xây dựng gia đình hòa thuận, hạnh phúc dựa trên sự yêu thương và tôn trọng lẫn nhau. Con cái, dù trai hay gái, đều là món quà quý giá, đều có quyền được sinh ra, nuôi dưỡng và phát triển bình đẳng trong vòng tay gia đình và xã hội./.

=========================================================================================================================================================

Câu chuyện pháp luật số 04: CÂU CHUYỆN ĐI LÀM THÊM

Minh là học sinh lớp 8 của một trường THCS ở xã Hòa Bình, một vùng núi còn nhiều khó khăn. Mỗi dịp hè đến, Minh thường ở nhà phụ bố mẹ làm nương hoặc đi chơi với bạn bè trong bản. Năm nay, khi kỳ nghỉ hè vừa bắt đầu, Minh nghe một số anh chị trong xóm rủ:

“Đi làm thêm ở xưởng gỗ dưới xã không? Mỗi ngày được trả công, có tiền mua điện thoại, quần áo”.

Minh ban đầu do dự, nhưng khi nghĩ đến việc muốn đỡ đần gia đình và có tiền riêng, em bắt đầu dao động. Gia đình Minh cũng khó khăn, bố mẹ làm nông thu nhập bấp bênh. Một hôm, Minh nói với mẹ:

“Mẹ ơi, hè này con đi làm thêm nhé, con lớn rồi mà”.

Mẹ Minh lo lắng:

“Con mới 14 tuổi, đi làm sao được?”

Nhưng Minh nài nỉ cuối cùng vì nghĩ “con mình biết tự lo” mẹ cũng đồng ý để Minh đi làm phụ việc nhẹ tại xưởng gỗ do người quen giới thiệu. Ngày đầu tiên đến xưởng, Minh được giao công việc bốc vác gỗ, dọn dẹp mùn cưa và phụ máy cắt. Công việc nặng hơn em tưởng rất nhiều, môi trường làm việc bụi, ồn và không có trang bị bảo hộ đầy đủ.

Chủ xưởng nói:

“Làm quen dần rồi sẽ quen thôi, trẻ con bây giờ phải biết kiếm tiền sớm”.

Minh mệt nhưng vẫn cố chịu đựng vì nghĩ “có tiền là được”. Tuy nhiên, sau vài ngày, Minh bắt đầu đau lưng, tay bị trầy xước, có hôm em phải làm đến tối muộn mới được nghỉ. Một cán bộ đoàn xã trong lần đi kiểm tra địa bàn phát hiện có nhiều lao động trẻ tuổi làm việc tại xưởng. Khi hỏi Minh về tuổi và điều kiện làm việc, cán bộ lập tức nhận thấy dấu hiệu vi phạm quy định sử dụng lao động chưa thành niên.

Câu chuyện của Minh không chỉ là một trường hợp cá biệt, mà phản ánh tình trạng nhiều nơi vẫn sử dụng lao động trẻ em trái quy định pháp luật. Theo Điều 144 Bộ luật Lao động Việt Nam hiện hành, quy định rất rõ về nguyên tắc sử dụng lao động là người chưa thành niên đó là:

“1. Lao động chưa thành niên chỉ được làm công việc phù hợp với sức khỏe để bảo đảm sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách.

2. Người sử dụng lao động khi sử dụng lao động chưa thành niên có trách nhiệm quan tâm chăm sóc người lao động về các mặt lao động, sức khỏe, học tập trong quá trình lao động.

3. Khi sử dụng lao động chưa thành niên, người sử dụng lao động phải có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ; lập sổ theo dõi riêng, ghi đầy đủ họ tên, ngày tháng năm sinh, công việc đang làm, kết quả những lần kiểm tra sức khỏe định kỳ và xuất trình khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.

4. Người sử dụng lao động phải tạo cơ hội để lao động chưa thành niên được học văn hóa, giáo dục nghề nghiệp, đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề”.

Sau khi nắm được thông tin, UBND xã phối hợp với các đơn vị tiến hành kiểm tra xưởng gỗ. Kết quả cho thấy có nhiều lao động chưa đủ 15 tuổi, không có hợp đồng lao động đúng quy định, điều kiện làm việc không đảm bảo an toàn.Chủ xưởng bị lập biên bản vi phạm và bị xử phạt hành chính theo quy định pháp luật về lao động. Đồng thời, cơ sở buộc phải chấm dứt việc sử dụng lao động chưa thành niên trái phép.

Cán bộ xã giải thích rõ với chủ xưởng:

“Trẻ em cần được học tập và phát triển đúng lứa tuổi. Việc sử dụng lao động sai quy định không chỉ vi phạm pháp luật mà còn ảnh hưởng đến tương lai của các em”.

Minh được đưa về nhà. Ban đầu em buồn vì mất đi khoản tiền dự định kiếm được nhưng sau khi được cán bộ tuyên truyền và nghe thầy cô phân tích, Minh dần hiểu ra rằng việc đi làm thêm khi chưa đủ tuổi có thể gây hại nhiều hơn lợi.

Sau buổi làm việc với cán bộ xã, thầy giáo chủ nhiệm đến nhà Minh. Thầy nhẹ nhàng hỏi:

“Minh, con có biết vì sao pháp luật lại quy định chặt chẽ về việc sử dụng lao động dưới 15 tuổi không?”.

Minh im lặng một lúc rồi lắc đầu. Thầy giải thích chậm rãi:

“Ở độ tuổi của con, cơ thể và trí tuệ vẫn đang phát triển. Nếu làm những công việc nặng nhọc như bốc vác, tiếp xúc với máy móc nguy hiểm hoặc môi trường độc hại, con rất dễ bị tai nạn, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe. Đó là lý do pháp luật không cho phép sử dụng lao động dưới 15 tuổi vào những công việc như vậy”.

Thầy dừng lại một chút rồi nói tiếp:

“Pháp luật vẫn cho phép trẻ em làm một số công việc nhẹ, nhưng phải đảm bảo điều kiện rất chặt chẽ: có sự đồng ý của cha mẹ, công việc phù hợp, thời gian không ảnh hưởng đến học tập nhưng xưởng gỗ mà con làm thì không đáp ứng những điều kiện đó”.

Minh cúi đầu:

“Con chỉ nghĩ là đi làm để kiếm tiền giúp bố mẹ…”

Thầy gật đầu:

“Ý nghĩ đó là tốt, nhưng cách làm thì cần đúng. Nếu vì kiếm tiền trước mắt mà bỏ bê việc học hoặc ảnh hưởng sức khỏe, thì sau này con sẽ mất đi nhiều cơ hội lớn hơn. Pháp luật bảo vệ con không phải để cấm đoán, mà để đảm bảo con được phát triển tốt nhất”.

Thầy nhìn Minh, giọng nghiêm túc hơn:

“Người sử dụng lao động biết con chưa đủ tuổi mà vẫn thuê con làm việc nặng là vi phạm pháp luật. Nhưng nếu con và gia đình không hiểu rõ quy định, thì rất dễ rơi vào tình huống bất lợi cho chính mình”.

Nghe thầy nói, Minh khẽ gật đầu:

“Dạ, con hiểu rồi, con sẽ tập trung học và chỉ làm những việc phù hợp thôi ạ”.

Thầy mỉm cười:

“Con còn nhiệm vụ quan trọng nhất là học tập. Kiến thức hôm nay chính là tương lai sau này”.

Minh gật đầu. Em quyết định quay lại tập trung học và giúp bố mẹ bằng những việc phù hợp như phụ việc nhà, chăm em nhỏ và học thêm kỹ năng.

Câu chuyện của Minh là lời nhắc nhở về việc bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bị sử dụng lao động trái pháp luật. Mỗi gia đình, mỗi cơ sở sản xuất và toàn xã hội cần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật về lao động chưa thành niên. Pháp luật Việt Nam không cấm trẻ em giúp đỡ gia đình hoặc làm việc nhẹ phù hợp, nhưng kiên quyết bảo vệ các em khỏi lao động nặng nhọc, nguy hiểm và việc bị bóc lột sức lao động khi chưa đủ tuổi. Trẻ em cần được học tập, vui chơi và phát triển toàn diện, bởi đó là nền tảng cho tương lai của chính các em và của đất nước./.

 

=======================================================================================================================================================

Câu chuyện pháp luật số 05: CÂU CHUYỆN HỘI XUÂN

 

Xã Thanh Bình nằm nép mình giữa những dãy núi xanh, mỗi dịp Tết đến xuân về lại rộn ràng tiếng khèn, tiếng trống hội. Năm nay, hội xuân được tổ chức lớn hơn mọi năm, thu hút đông đảo bà con các bản đến vui chơi. Ban ngày là các trò chơi dân gian như ném còn, kéo co. Đêm xuống, sân vận động xã vẫn sáng đèn, người dân tụ tập xem văn nghệ. Trong không khí vui vẻ ấy, một nhóm thanh niên trong xã gồm Vinh, Sáng, Tình và vài người bạn rủ nhau ra góc khuất phía sau hội trường. Vinh thì thầm:

“Ra kia chơi tí cho vui, xóc đĩa chút thôi, mỗi người vài chục nghìn cho có không khí”.

Ban đầu, mọi người chỉ nghĩ là “chơi cho vui”, không ai nghĩ đến hậu quả pháp lý. Chiếc bát, chiếc đĩa, vài đồng tiền lẻ được bày ra. Những tiếng hò reo nhỏ dần lớn hơn:

– Chẵn!

– Lẻ!

– Đặt đi!

Chỉ sau một lúc, số tiền cược tăng lên. Không còn là vài chục nghìn, có người đã đặt đến vài trăm nghìn. Một số người dân đi ngang thấy vậy lắc đầu:

“Hội xuân mà lại tụ tập đánh bạc thế này, không hay rồi…”.

Trong khi đó, tổ công tác công an xã đang đi kiểm tra an ninh trật tự khu vực lễ hội nhận được phản ánh của người dân, lực lượng chức năng nhanh chóng tiếp cận khu vực phía sau hội trường. Khi công an xã ập đến, cả nhóm thanh niên giật mình. Chiếc bát còn chưa kịp úp xuống, tiền vẫn nằm ngổn ngang trên chiếu. Công an lập biên bản tại chỗ, thu giữ tang vật gồm tiền, bát, đĩa và các dụng cụ liên quan.

Vinh lúng túng:

“Chúng em chỉ chơi cho vui thôi, có gì đâu mà xử lý ạ?”

Cán bộ công an nghiêm giọng:

“Dù chơi ít hay nhiều, thì có hành vi được - thua bằng tiền hoặc hiện vật là đã vi phạm pháp luật về hành vi đánh bạc”.

Tại trụ sở xã, các thanh niên được giải thích rõ quy định pháp luật. Điều 36 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP quy định xử phạt về hành vi đánh bạc như sau:

“Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây: Đánh bạc trái phép bằng một trong các hình thức như xóc đĩa, tá lả, tổ tôm, tú lơ khơ, tam cúc, 3 cây, tứ sắc, đỏ đen, cờ thế, binh ấn độ 6 lá, binh xập xám 13 lá, tiến lên 13 lá, đá gà, tài xỉu hoặc các hình thức khác với mục đích được, thua bằng tiền, tài sản, hiện vật nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự”.

Cán bộ nhấn mạnh:

“Pháp luật không phân biệt “chơi vui” hay “chơi thật”. Chỉ cần có yếu tố ăn thua bằng tiền là đã vi phạm”.

Các thanh niên im lặng, gương mặt lo lắng. Số tiền phạt không nhỏ đối với họ, nhất là trong dịp đầu năm.

Tối hôm đó, sau khi trở về nhà từ trụ sở xã, Vinh bước vào nhà với tâm trạng nặng nề. Bữa cơm tối đã dọn sẵn nhưng không ai nói gì. Không khí trong nhà trở nên trầm lắng khác hẳn mọi ngày. Một lúc sau, bố Vinh đặt bát xuống, chậm rãi nói:

“Con lớn rồi, phải biết suy nghĩ. Đi hội xuân là để vui, để giữ gìn nét đẹp của bản làng, chứ không phải để tụ tập đánh bạc như thế”.

Vinh cúi đầu, không dám nhìn lên. Mẹ Vinh nhẹ nhàng nhưng đầy lo lắng:

“Nhà mình làm nương vất vả mới có được đồng tiền. Vậy mà con lại đem đi chơi may rủi. Không chỉ mất tiền, mà còn vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến danh dự gia đình.”.

Bố Vinh tiếp lời, giọng nghiêm hơn:

“Pháp luật đã cấm thì mình phải chấp hành. Hôm nay là xử phạt hành chính, nhưng nếu con không biết dừng lại, sau này có thể còn nặng hơn. Lúc đó hối hận cũng không kịp.”.

Nghe đến đây, Vinh khẽ nói:

“Con biết sai rồi… Con chỉ nghĩ là chơi cho vui thôi, không nghĩ lại bị xử lý như vậy”.

Mẹ Hòa nhìn con, giọng dịu lại:

“Biết sai và sửa sai là điều quan trọng. Từ nay con phải tránh xa những việc như thế, lo làm ăn, giúp đỡ gia đình, sống cho đúng pháp luật”.

Hòa gật đầu:

“Dạ, con hứa sẽ không tái phạm nữa”.

Ngoài trời, gió xuân vẫn thổi nhẹ qua mái nhà. Trong căn bếp nhỏ, lời nhắc nhở của cha mẹ như một bài học sâu sắc, giúp Hòa nhận ra rằng trưởng thành không chỉ là biết kiếm tiền mà còn là biết sống đúng pháp luật và có trách nhiệm với bản thân, gia đình.

UBND xã đã tổ chức buổi tuyên truyền pháp luật ngay tại hội trường vào sáng hôm sau cho đông đảo bà con trong xã. Cán bộ tư pháp tuyên truyền pháp luật trước bà con:

“Thưa bà con, thời gian qua, trong các dịp lễ hội, đặc biệt là hội xuân, vẫn còn xảy ra tình trạng một số người tụ tập đánh bạc dưới hình thức xóc đĩa, bài lá… với suy nghĩ “chơi cho vui”. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật, đây là hành vi bị nghiêm cấm. Đặc biệt, các dịp lễ hội là nét đẹp văn hóa của địa phương, cần được giữ gìn. Việc lợi dụng lễ hội để tổ chức cờ bạc không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm mất đi ý nghĩa tốt đẹp của truyền thống dân tộc. Mong bà con, nhất là các thanh niên, hãy lựa chọn những hình thức vui chơi lành mạnh như văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian. Nếu phát hiện hành vi đánh bạc, cần báo ngay cho chính quyền địa phương để kịp thời ngăn chặn.”

Buổi tuyên truyền kết thúc trong sự đồng thuận của người dân. Nhiều người gật đầu, hiểu rằng việc tuân thủ pháp luật không chỉ để tránh bị xử phạt, mà còn để giữ gìn cuộc sống bình yên, văn minh trong mỗi bản làng. Vinh đứng phía dưới, cúi đầu. Cậu nhận ra chỉ vì suy nghĩ “chơi cho vui” mà mình đã vi phạm, ảnh hưởng đến bản thân và hình ảnh của thanh niên trong xã. Từ đó về sau, nhóm của Vinh không còn tụ tập đánh bạc nữa. Thay vào đó, họ tham gia các hoạt động văn nghệ, thể thao trong bản.

Câu chuyện của Vinh là lời nhắc nhở rằng mọi hành vi đánh bạc, dù dưới hình thức nào và với số tiền ít hay nhiều, đều bị pháp luật nghiêm cấm. Theo quy định tại Nghị định số 282/2025/NĐ-CP người vi phạm có thể bị xử phạt tiền và tịch thu tang vật, thậm chí bị xử lý nghiêm hơn nếu tái phạm. Mỗi người dân, đặc biệt là thanh niên, cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, không tham gia cờ bạc dưới bất kỳ hình thức nào. Hãy giữ gìn nét đẹp của lễ hội truyền thống bằng những hoạt động lành mạnh, góp phần xây dựng bản làng văn minh, an toàn và phát triển bền vững./.

=====================================================================================================================================================

Câu chuyện pháp luật số 06:

CON MÈO RỪNG VÀ BÀI HỌC GIỮA ĐẠI NGÀN

 

Thôn Khe Lạnh nằm sâu trong vùng núi, nơi rừng già vẫn còn xanh tốt. Với nhiều thanh niên trong thôn, việc vào rừng đặt bẫy, săn bắt thú nhỏ đã trở thành thói quen từ lâu. Một buổi sáng đầu hè, Tuấn và Hợi rủ nhau vào rừng:

“Đi kiếm ít đồ rừng về bán, dạo này thương lái dưới xã trả giá cao lắm Hợi nói”.

Tuấn gật đầu. Hai người mang theo bẫy và lương khô, men theo con suối tiến sâu vào rừng. Đến chiều, họ phát hiện một con vật mắc bẫy. Đó là một con mèo rừng, lông vàng đốm đen, mắt sáng nhưng đầy hoảng loạn.

“Trúng mánh rồi! Con này bán chắc được tiền – Tuấn vui mừng”.

Không suy nghĩ nhiều, họ mang con mèo rừng về, nhốt tạm rồi liên hệ người mua. Tin đồn lan nhanh trong thôn: “Tuấn bắt được mèo rừng quý hiếm”. Một số người tò mò đến xem, có người còn khuyên:

“Cẩn thận đấy, giờ nhà nước cấm bắt thú rừng rồi”.

Nhưng Tuấn vẫn chủ quan:

“Chỉ là con mèo thôi mà, có gì đâu”.

Sáng hôm sau, khi Tuấn đang chuẩn bị giao con mèo cho người mua thì lực lượng kiểm lâm phối hợp với công an xã bất ngờ xuất hiện. Con mèo rừng được xác định là loài động vật hoang dã cần được bảo vệ.Tuấn và Hợi bị lập biên bản vi phạm hành chính ngay tại chỗ.

Tại trụ sở xã, cán bộ kiểm lâm giải thích rõ:

“Săn bắn động vật hoang dã là hành vi vi phạm pháp luật, tùy theo tính chất mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm, người thực hiện hành vi vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Không phải loài nào trong rừng cũng được phép săn bắt. Nhiều loài, trong đó có mèo rừng, thuộc danh mục động vật rừng cần được bảo vệ theo quy định của pháp luật.”.

Cán bộ nhấn mạnh:

“Việc săn bắt thú rừng không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm suy giảm đa dạng sinh học, ảnh hưởng đến hệ sinh thái.”

Nghe xong, Tuấn tái mặt. Cậu không ngờ việc mình làm lại nghiêm trọng như vậy.

“Em chỉ nghĩ bắt về bán kiếm tiền… không biết là vi phạm – Tuấn nói nhỏ.”.

Cán bộ kiểm lâm trả lời:

“Không biết pháp luật không phải là lý do để tránh trách nhiệm. Nhưng nếu các anh hợp tác tốt, nhận lỗi và khắc phục hậu quả, sẽ được xem xét giảm nhẹ. Các anh nghĩ bắt một con mèo rừng là chuyện nhỏ, nhưng thực tế mỗi cá thể động vật trong rừng đều có vai trò trong hệ sinh thái. Khi một loài bị săn bắt dần, chuỗi thức ăn bị phá vỡ, rừng sẽ mất cân bằng, lâu dài ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của con người.”.

Cán bộ tiếp tục giải thích:

“Theo quy định tại Nghị định 06/2019/NĐ-CP, nhiều loài động vật rừng, trong đó có các loài mèo rừng, thuộc danh mục cần được quản lý và bảo vệ. Dù là bắt để bán hay chỉ giữ làm cảnh, nếu không được cơ quan có thẩm quyền cho phép đều là hành vi vi phạm pháp luật.”

Nhìn thẳng vào Tuấn, cán bộ nói rõ hơn:

“Ngoài việc bị xử phạt hành chính theo Nghị định 35/2019/NĐ-CP, trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng, như săn bắt số lượng lớn, buôn bán có tổ chức hoặc đối với loài thuộc nhóm đặc biệt quý hiếm, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.”.

Giọng nói trở nên gần gũi hơn, cán bộ kết luận:

“Rừng là tài sản chung của Nhà nước và của tất cả chúng ta. Bảo vệ động vật hoang dã không chỉ là chấp hành pháp luật, mà còn là giữ gìn nguồn sống lâu dài cho chính con cháu mình sau này. Mong các anh từ nay nâng cao ý thức, không săn bắt, không tiếp tay cho việc tiêu thụ động vật rừng trái phép.”.

Nghe những lời phân tích đó, Tuấn lặng im. Lần đầu tiên, cậu hiểu rằng hành động tưởng chừng đơn giản của mình lại có thể gây ra hậu quả lớn đến như vậy. Con mèo rừng sau đó được lực lượng kiểm lâm đưa đi chăm sóc và thả lại môi trường tự nhiên khi đủ điều kiện. Tuấn và Hợi bị xử phạt hành chính, đồng thời phải cam kết không tái phạm. Sau sự việc, chính quyền xã tổ chức buổi tuyên truyền về bảo vệ rừng và động vật hoang dã.

Trưởng thôn nói với bà con:

“Rừng không chỉ là nguồn sống mà còn là tài sản chung cần được bảo vệ. Nếu ai cũng vào rừng săn bắt, thì chẳng mấy chốc rừng sẽ cạn kiệt. Tôi mong bà con, nhất là thanh niên, hãy thay đổi suy nghĩ. Đừng vì cái lợi trước mắt mà đánh mất tài nguyên quý giá của núi rừng. Hãy cùng nhau bảo vệ rừng, giữ lấy môi trường sống cho con cháu sau này.”.

Tuấn cũng đứng lên chia sẻ:

“Tôi đã sai khi nghĩ rằng bắt thú rừng là chuyện bình thường. Mong mọi người đừng mắc sai lầm như tôi.”.

Từ đó, trong thôn Khe Lạnh, tình trạng săn bắt thú rừng giảm hẳn. Nhiều thanh niên chuyển sang làm kinh tế khác như trồng rừng, chăn nuôi.

Câu chuyện của Tuấn là lời nhắc nhở rằng rừng và các loài động vật hoang dã không phải là nguồn lợi có thể khai thác tùy ý. Theo quy định tại Nghị định 06/2019/NĐ-CP và Nghị định 35/2019/NĐ-CP, mọi hành vi săn bắt, nuôi nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật rừng đều bị nghiêm cấm và xử lý nghiêm minh. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, không vì lợi ích trước mắt mà xâm hại đến thiên nhiên. Hãy cùng chung tay bảo vệ động vật hoang dã, giữ gìn hệ sinh thái và màu xanh của núi rừng, vì cuộc sống bền vững hôm nay và mai sau.

=======================================================================================================================================================

Câu chuyện pháp luật số 07:

GIỮ RỪNG ĐỂ GIỮ TẾT BÌNH YÊN

 

Những ngày cuối năm, tiết trời vùng cao se lạnh. Khắp các bản làng, không khí chuẩn bị đón Tết đã bắt đầu rộn ràng. Ngoài sân, phụ nữ tranh thủ dọn dẹp, trẻ con ríu rít mong quần áo mới, còn đàn ông trong bản thì tất bật tìm thêm việc làm để kiếm tiền sắm sửa. Ở thôn Nà Pán có một thanh niên tên Lê, năm nay vừa ngoài ba mươi tuổi. Gia đình Lê thuộc diện khó khăn, vợ làm ruộng, thu nhập bấp bênh, hai con nhỏ đang tuổi ăn học còn mẹ già thường xuyên đau ốm, mấy vụ mùa gần đây mất mùa do mưa lớn nên cuộc sống càng chật vật hơn. Tết đã cận kề nhưng trong nhà chẳng có bao nhiêu tiền nhìn hai con háo hức hỏi:

“Bố ơi, năm nay nhà mình có bánh kẹo với quần áo mới không?”

Lê chỉ biết im lặng. Tối hôm đó, ngồi bên bếp lửa, Lê thở dài nghĩ ngợi. Anh nhớ mấy người dưới xuôi từng lên hỏi mua gỗ nghiến, gỗ dổi với giá khá cao, trong đầu anh nảy ra ý định vào rừng chặt vài cây đem bán để có tiền tiêu Tết. Lê tự nhủ:

“Mình chỉ chặt ít cây thôi, chắc không ảnh hưởng gì đâu. Với lại gần Tết, ai cũng cần tiền…”

Sáng sớm hôm sau, khi sương còn phủ kín núi rừng, Lê lặng lẽ mang theo rìu, cưa máy và dây thừng đi vào khu rừng tự nhiên phía sau bản. Con đường mòn dẫn vào rừng vốn quen thuộc với người dân địa phương. Đi sâu một lúc, Lê dừng lại trước một cây gỗ lớn. Anh nhìn quanh rồi khởi động cưa máy. Đúng lúc ấy, từ phía sau vang lên tiếng gọi:

“Anh Lê, dừng lại”

Lê giật mình quay lại. Trước mặt anh là tổ kiểm lâm địa bàn cùng công an xã đang tuần tra bảo vệ rừng dịp cuối năm. Thấy Lê còn lúng túng, anh Hoàng cán bộ kiểm lâm địa bàn bước tới nhẹ nhàng hỏi:

“Anh Lê mang cưa máy vào rừng để làm gì thế?”

Lê cúi đầu:

“Tôi định chặt vài cây bán lấy tiền sắm Tết…”

Nghe vậy, anh Hoàng nghiêm giọng:

“Anh có biết hành vi khai thác rừng trái phép là vi phạm pháp luật không?”

Lê ngập ngừng:

“Tôi nghĩ chỉ chặt ít cây thì không sao…”

Anh Hoàng thở dài rồi từ tốn giải thích:

“Nhiều người cũng nghĩ như anh nên rừng mới bị tàn phá từng ngày. Nhưng pháp luật quy định rất rõ mọi hành vi khai thác lâm sản trong rừng tự nhiên đều phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép.”

Thấy Lê chăm chú nghe, anh Hoàng tiếp tục:

“Theo quy định tại Luật Lâm nghiệp năm 2017, rừng là tài nguyên quốc gia quý giá, có vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo vệ môi trường sinh thái, phòng chống thiên tai, điều hòa khí hậu và phát triển kinh tế, xã hội. Nhà nước nghiêm cấm các hành vi khai thác rừng trái pháp luật, phá rừng, vận chuyển, mua bán lâm sản trái quy định.”

Một cán bộ công an xã đứng cạnh cũng nói thêm:

“Không chỉ bị xử phạt hành chính đâu anh ạ. Nếu khai thác số lượng lớn hoặc gây hậu quả nghiêm trọng còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.”

Lê bắt đầu lo lắng:

“Thế nếu tôi chặt cây hôm nay thì bị xử lý thế nào?”

Anh Hoàng lấy trong túi ra cuốn sổ tay tuyên truyền pháp luật rồi giải thích cụ thể:

“Theo Nghị định số 35/2019/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp người có hành vi khai thác rừng trái phép tùy theo diện tích rừng bị thiệt hại, loại rừng và khối lượng gỗ có thể bị phạt tiền từ vài triệu đến hàng trăm triệu đồng. Ngoài ra còn bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm.”

Anh dừng lại rồi nói tiếp:

“Nếu hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì sẽ bị xử lý hình sự về tội vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản. Mức phạt có thể lên tới nhiều năm tù.”

Nghe đến đây Lê tái mặt. Anh không ngờ việc mình định làm lại có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như vậy. Thấy Lê im lặng, anh Hoàng nhẹ giọng hơn:

“Anh thử nghĩ xem, nếu ai cũng vì khó khăn mà vào rừng chặt cây thì vài năm nữa rừng còn không? Khi rừng mất đi sẽ kéo theo sạt lở đất, lũ quét, hạn hán. Chính bà con mình là người chịu thiệt đầu tiên.”

Rồi anh chỉ tay về phía con suối dưới chân núi:

“Con suối kia trước đây nước quanh năm. Nhưng mấy năm gần đây do rừng bị xâm hại nên mùa khô nước cạn dần. Rừng không chỉ là cây gỗ mà còn là nguồn sống của cả cộng đồng.”

Lê cúi đầu nhìn xuống đất. Những lời nói ấy khiến anh suy nghĩ rất nhiều. Anh nhớ lại trận lũ năm trước khiến nhiều ruộng ngô của bản bị vùi lấp. Khi đó ai cũng nói nguyên nhân một phần do rừng đầu nguồn bị tàn phá.

Một lúc sau, Lê chậm rãi nói:

“Tôi chỉ nghĩ kiếm ít tiền cho gia đình có cái Tết đầy đủ hơn, chứ không nghĩ hậu quả lớn như vậy…”

Anh Hoàng nói với Lê:

“Không ai cấm mình kiếm tiền bằng sức lao động chân chính nhưng phải đúng pháp luật. Cái Tết vui nhất là cái Tết bình yên, không vi phạm pháp luật, không phải lo lắng hay ân hận.”

Rồi anh kể cho Lê nghe nhiều trường hợp ở nơi khác vì khai thác rừng trái phép mà bị xử phạt nặng thậm chí phải đi tù. Có người chỉ vì vài chục triệu đồng mà đánh đổi cả tương lai.

Anh Hoàng nói tiếp:

“Nhà nước hiện nay có nhiều chính sách hỗ trợ người dân bảo vệ và phát triển rừng. Nếu bà con tham gia nhận khoán bảo vệ rừng, trồng rừng sản xuất hoặc phát triển kinh tế dưới tán rừng thì vừa có thu nhập ổn định vừa không vi phạm pháp luật.”

Một cán bộ xã cũng động viên:

“Sắp tới xã đang triển khai mô hình trồng cây dược liệu và chăn nuôi. Gia đình anh có thể đăng ký tham gia.”

Nghe những lời phân tích thấu tình đạt lý, Lê dần nhận ra sai lầm của mình. Anh chủ động giao lại cưa máy và nói:

“May mà các anh phát hiện, giải thích kịp thời Nếu không chắc tôi đã vi phạm pháp luật rồi.”

Anh Hoàng mỉm cười:

“Mục đích của chúng tôi không chỉ là xử lý vi phạm mà quan trọng hơn là tuyên truyền để người dân hiểu và chấp hành pháp luật.”

Trên đường trở về bản Lê cảm thấy nhẹ nhõm. Anh hiểu rằng cái nghèo không thể là lý do để vi phạm pháp luật và hủy hoại tài nguyên thiên nhiên những ngày sau đó thay vì vào rừng khai thác gỗ, Lê đăng ký tham gia tổ bảo vệ rừng cộng đồng của thôn. Anh còn tích cực tuyên truyền cho bà con:

“Đừng vì lợi ích trước mắt mà phá rừng. Mất rừng là mất nguồn nước, mất đất sản xuất và ảnh hưởng đến con cháu sau này.”

Dần dần, nhận thức của người dân trong bản cũng thay đổi. Mọi người cùng nhau ký cam kết bảo vệ rừng, không khai thác lâm sản trái phép, không tiếp tay cho các đối tượng phá rừng. Mùa xuân năm ấy dù gia đình Lê không có nhiều tiền nhưng căn nhà nhỏ vẫn đầy ắp tiếng cười nhìn hai con vui vẻ bên nồi bánh chưng, Lê hiểu rằng sự bình yên và cuộc sống đúng pháp luật mới là điều quý giá nhất.

Từ câu chuyện của Lê, mỗi người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về bảo vệ rừng. Mọi hành vi khai thác, vận chuyển, mua bán lâm sản trái phép đều là vi phạm pháp luật và sẽ bị xử lý nghiêm. Bảo vệ rừng không chỉ là trách nhiệm của lực lượng kiểm lâm hay chính quyền mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi cánh rừng được giữ gìn hôm nay chính là lá chắn bảo vệ cuộc sống mai sau./.

======================================================================================================================================================

Câu chuyện pháp luật số 08: KHAI SINH CHO CON

Bản Nà Pài nằm nép mình dưới chân núi đá, quanh năm mây phủ. Con đường đất dẫn vào bản mùa nắng thì bụi đỏ, mùa mưa thì lầy lội, người dân nơi đây chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số, cuộc sống còn nhiều khó khăn, việc hiểu biết pháp luật chưa đầy đủ nên nhiều thủ tục hành chính vẫn chưa được người dân quan tâm đúng mức.

Gia đình anh Hoàng Văn Sáng và chị Lý Thị Mẩy là một trong những hộ nghèo của bản. Hai vợ chồng sống bằng nghề làm nương, quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”. Tháng trước, chị Mẩy sinh một bé trai kháu khỉnh tại nhà, có bà đỡ trong bản giúp đỡ. Từ ngày có con, căn nhà nhỏ lúc nào cũng rộn tiếng cười. Thế nhưng đã hơn một tháng kể từ ngày đứa trẻ chào đời vợ chồng anh Sáng vẫn chưa đi đăng ký khai sinh cho con. Một buổi chiều đầu tuần, tại trụ sở UBND xã, chị Hà công chức tư pháp hộ tịch đang rà soát danh sách trẻ em mới sinh trên địa bàn, qua đối chiếu thông tin từ cán bộ y tế thôn bản, chị phát hiện con của anh Sáng chưa được đăng ký khai sinh.

Sáng hôm sau, chị Hà cùng anh Dũng trưởng thôn đi xe máy vào bản Nà Pài để tuyên truyền vận động gia đình. Con đường gập ghềnh khiến chiếc xe máy nhiều lúc phải dắt bộ. Đến nơi chị Hà thấy anh Sáng đang băm khoai ngoài sân còn chị Mẩy bế con ngồi bên bếp lửa.

Anh Dũng cất tiếng:

“Sáng này, cán bộ tư pháp xã vào thăm gia đình và hướng dẫn làm giấy khai sinh cho cháu đấy.”

Anh Sáng hơi ngại:

“Dạ… nhà em cũng định đi, nhưng bận làm nương với lại đường xa quá. Với em nghĩ để vài tháng nữa đi cũng được.”

Chị Hà nhẹ nhàng ngồi xuống ghế gỗ:

“Anh chị biết không, khai sinh là quyền đầu tiên của trẻ em ngay từ khi sinh ra. Luật Trẻ em và Luật Hộ tịch đều quy định trẻ em có quyền được khai sinh, có họ tên, quốc tịch để được Nhà nước bảo vệ quyền lợi.”

Chị Mẩy băn khoăn hỏi:

“Nhà em sinh ở nhà, không có giấy bệnh viện thì có làm được không cán bộ?”

“Được chị nhé” chị Hà giải thích.

“Nếu sinh tại nhà thì có thể nhờ người làm chứng hoặc trưởng thôn xác nhận. Pháp luật luôn tạo điều kiện để mọi trẻ em đều được đăng ký khai sinh.”

Nghe vậy, hai vợ chồng có vẻ yên tâm hơn.

Chị Hà tiếp tục:

“Theo Luật Hộ tịch năm 2014, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày trẻ được sinh ra, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con. Nếu để quá thời hạn đó thì sẽ là đăng ký khai sinh quá hạn. Dù vẫn được giải quyết nhưng sẽ mất thêm thời gian xác minh, bổ sung thủ tục.”

Anh Sáng gãi đầu:

“Thế à cán bộ? Em cứ nghĩ lúc nào đi cũng được.”

“Nhiều người cũng nghĩ vậy” chị Hà cười hiền.

“Nhưng giấy khai sinh rất quan trọng đây là giấy tờ hộ tịch gốc của mỗi cá nhân. Sau này cháu đi học, làm thẻ bảo hiểm y tế, căn cước công dân hay hưởng các chính sách của Nhà nước đều cần giấy khai sinh.”

Chị Mẩy nhìn con trai đang ngủ ngoan trong tay, giọng chùng xuống:

“Nếu chưa có khai sinh thì sau này con em không đi học được hả cán bộ?”

“Có thể gặp khó khăn chị ạ,” chị Hà đáp. “Nhiều trường hợp trẻ không có giấy khai sinh nên chậm nhập học, khó làm bảo hiểm y tế, ảnh hưởng đến quyền lợi của trẻ.”

Anh Dũng tiếp lời:

“Ở bản mình trước đây cũng có trường hợp như vậy rồi. Đến lúc cần giấy tờ mới cuống cuồng đi làm.”

Nghe đến đó, anh Sáng nhìn vợ rồi nói:

“Vợ chồng em thiếu hiểu biết pháp luật nên chậm trễ. May có cán bộ đến nhắc.”

Chị Hà lấy từ túi ra tờ rơi tuyên truyền:

“Hiện nay Nhà nước tạo điều kiện rất thuận lợi cho người dân. Đăng ký khai sinh đúng hạn được miễn lệ phí. Nếu anh chị chuẩn bị giấy tờ đầy đủ thì chỉ ít phút là xong, giờ còn có thể làm trực tuyến nữa đấy, chỉ cần đăng nhập vào tài khoản định danh cá nhân của mình và đăng ký rồi nhận kết quả tại nhà nữa anh chị ạ”

“Cần những giấy tờ gì hả cán bộ?” chị Mẩy hỏi.

“Anh chị cần chụp lại giấy chứng sinh thôi ạ, các giấy tờ hộ tịch khác có trên phần mềm hộ tịch hết ạ, chúng em có thể tra cứu khi anh chị nộp hồ sơ và anh chị không phải nộp bản giấy bất kỳ một loại giấy tờ nào ạ”.

Anh Sáng chợt nhớ ra:

“Nhưng em đi làm suốt, sợ không có thời gian xuống xã.”

Chị Hà động viên:

“Vì quyền lợi của con, anh chị cố gắng sắp xếp nhé. Nếu khó khăn về đi lại, xã cũng có thể hỗ trợ hướng dẫn nộp trực tuyến ạ. Quan trọng nhất là không nên để quá hạn.”

Không khí trong căn nhà nhỏ trở nên gần gũi hơn. Chị Hà tranh thủ tuyên truyền thêm về quyền trẻ em, chăm sóc sức khỏe và trách nhiệm của cha mẹ.

Trước khi về, chị Hà dặn:

“Ngày kia xã làm việc buổi sáng, anh chị xuống nhé. Tôi sẽ trực tiếp hỗ trợ làm thủ tục cho cháu.”

Hai vợ chồng gật đầu cảm ơn rối rít. Hẹn cán bộ tư pháp hai hôm sau sẽ xuống xã vì cũng cần xuống chợ mua đồ cho con mới sinh. Hai ngày sau, từ sáng sớm, anh Sáng chở vợ con xuống UBND xã, đây là lần đầu tiên chị Mẩy bế con đến trụ sở làm thủ tục hành chính nên có phần hồi hộp.

Thấy gia đình đến, chị Hà vui vẻ:

“Anh chị vào đây để em hướng dẫn nộp hồ sơ nhé ạ”.

Sau khi kiểm tra giấy tờ, chị Hà nhập thông tin vào hệ thống hộ tịch điện tử. Chỉ một lúc sau, tờ giấy khai sinh được in ra.

Chị Hà trao tận tay cho anh Sáng, chị Mẩy:

“Chúc mừng anh chị, đây là giấy khai sinh của con anh chị ạ, giấy khai sinh là giấy tờ hộ tịch gốc, văn bản pháp lý đầu tiên do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp, ghi nhận chính thức sự ra đời, họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, dân tộc, quốc tịch, quê quán và thông tin cha mẹ của một cá nhân. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhất để làm các giấy tờ khác.”

Anh Sáng cầm tờ giấy mà xúc động:

“Không ngờ tờ giấy này lại quan trọng đến vậy.”

Chị Mẩy mỉm cười:

“Sau này con lớn lên đi học, đi làm đều cần đến.”

Đúng lúc ấy, có vài người dân trong bản đến làm thủ tục khác. Thấy vậy, chị Hà tranh thủ tuyên truyền:

“Bà con nhớ nhé, khi trẻ sinh ra cần đăng ký khai sinh đúng thời hạn. Đây vừa là trách nhiệm của cha mẹ, vừa là bảo đảm quyền của trẻ em theo quy định pháp luật.”

Một bác lớn tuổi hỏi:

“Nếu bố mẹ không biết chữ thì có làm được không?”

“Được bác ạ” chị Hà đáp.

“Cán bộ tư pháp sẽ hướng dẫn tận tình. Nhà nước luôn tạo điều kiện để mọi trẻ em đều có giấy khai sinh.”

Câu chuyện của gia đình anh Sáng nhanh chóng lan khắp bản Nà Pài. Từ đó, nhiều hộ gia đình có con nhỏ đã chủ động đến UBND xã đăng ký khai sinh đúng thời hạn. Trong buổi họp bản cuối tháng, trưởng thôn Dũng nhắc lại:

“Nhờ cán bộ tư pháp tuyên truyền nên bà con hiểu hơn về pháp luật hộ tịch. Trẻ em sinh ra phải được đăng ký khai sinh đúng hạn để bảo đảm quyền lợi.”

Anh Sáng cũng đứng lên chia sẻ:

“Trước đây tôi nghĩ khai sinh không quan trọng. Nhưng giờ tôi hiểu đó là quyền đầu tiên của con mình. Mong bà con đừng để quá hạn như gia đình tôi suýt nữa.”

Mọi người ngồi dưới gật gù đồng tình. Chiều muộn, tiếng loa truyền thanh xã vang lên giữa núi rừng:

“Đăng ký khai sinh cho trẻ em là trách nhiệm của cha mẹ và là quyền cơ bản của trẻ em. Theo Luật Hộ tịch năm 2014, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con. Mọi trẻ em đều có quyền được khai sinh và được bảo đảm các quyền lợi hợp pháp…”

Qua câu chuyện trên, mỗi người dân cần nâng cao nhận thức về việc đăng ký khai sinh cho trẻ em đúng thời hạn theo quy định của pháp luật. Khai sinh không chỉ là thủ tục hành chính mà còn là quyền cơ bản đầu tiên của trẻ em để được bảo đảm học tập, chăm sóc y tế và hưởng các quyền lợi hợp pháp khác. Theo Luật Hộ tịch năm 2014, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày trẻ được sinh ra, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con. Vì vậy, các bậc cha mẹ cần chủ động thực hiện đầy đủ trách nhiệm của mình, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng cho trẻ em ngay từ khi chào đời./.

======================================================================================================================================================

Câu chuyện pháp luật số 09: ĐÁM CƯỚI VUI - ĐỪNG ĐỂ MẤT VUI

Xóm Khuổi Mạ là một xóm nhỏ vùng cao, nằm ven con suối dưới chân núi. Người dân nơi đây sống chan hòa, tình làng nghĩa xóm gắn bó từ bao đời. Mỗi khi trong xóm có việc vui như cưới hỏi, làm nhà mới hay mừng thọ, bà con đều đến giúp đỡ rất nhiệt tình. Đầu tháng ba, gia đình ông Vi Văn Lâm tổ chức đám cưới cho con trai là anh Vi Văn Hoàng. Đây là sự kiện vui của cả gia đình vì anh Hoàng là con trai cả nhiều năm đi làm ăn xa nay mới lập gia đình.

Từ sáng sớm sân nhà ông Lâm đã đông kín người, người dựng rạp, người nấu cỗ, người kê bàn ghế. Tiếng cười nói rộn ràng khắp xóm. Đến chiều, khách khứa về đông đủ, lễ cưới diễn ra vui vẻ, đầm ấm. Buổi tối, sau khi ăn cỗ xong, nhóm thanh niên trong xóm kéo nhau lên sân khấu dựng giữa sân để hát karaoke giao lưu ban đầu chỉ vài bài hát chúc mừng cô dâu chú rể nên ai cũng vui vẻ hưởng ứng. Một thanh niên cầm micro hào hứng:

“Hôm nay đám cưới anh Hoàng, bà con mình vui hết mình nhé!”

Tiếng nhạc nổi lên sôi động, nhiều người thay nhau hát có người còn mang thêm loa kéo công suất lớn đến nối vào dàn âm thanh. Khoảng 9 giờ tối, tiếng nhạc đã vang cả xóm những bài hát nhạc trẻ được mở với âm lượng lớn khiến không gian yên tĩnh vùng quê trở nên náo nhiệt khác thường. Nhà bà Tình ở sát bên cạnh có cháu nhỏ mới hơn một tuổi đứa bé đang ngủ liên tục giật mình khóc thét vì tiếng loa. Bà Tình dỗ mãi không được, đành đóng kín cửa nhưng tiếng nhạc vẫn vọng vào. Không chỉ gia đình bà Tình, nhiều hộ dân khác cũng bắt đầu khó chịu. Ông Phúc người cao tuổi trong xóm ngày mai phải dậy từ sớm đi chợ huyện nên muốn nghỉ ngơi nhưng không thể ngủ được. Đồng hồ điểm 10 giờ đêm, cuộc vui vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại.

Ông Phúc cầm đèn pin sang nhà ông Lâm nhẹ nhàng nhắc nhở:

“Các cháu hát nhỏ thôi, muộn rồi để bà con nghỉ ngơi.”

Một thanh niên đang say men vui cười đáp:

“Đám cưới cả đời mới có một lần mà bác. Vui thêm tí nữa thôi!”

Nói rồi tiếng nhạc lại tiếp tục vang lên ầm ĩ hơn trước. Đến gần 12 giờ đêm, nhiều người trong xóm vẫn chưa thể ngủ. Có người bức xúc nhưng ngại mất lòng nên không dám sang góp ý thêm. Sáng hôm sau, tại nhà văn hóa thôn, nhiều người dân phản ánh với trưởng thôn về việc hát karaoke quá giờ gây ảnh hưởng đến sinh hoạt của mọi người nghe bà con phản ánh, anh Hòa trưởng thôn nói:

“Đám cưới là việc vui nhưng cũng phải đúng quy định pháp luật, không thể để ảnh hưởng đến cộng đồng.”

Chiều hôm đó, anh Hòa cùng chị Lan cán bộ văn hóa xã và anh Thành công an viên đến gặp gia đình ông Lâm để tuyên truyền, nhắc nhở. Thấy cán bộ đến, ông Lâm ái ngại:

“Hôm qua thanh niên vui quá nên hát muộn. Gia đình tôi cũng ngại không dám nhắc.”

Chị Lan nhẹ nhàng nói:

“Bà con vui vẻ là điều đáng mừng nhưng việc mở loa công suất lớn và hát karaoke đến tận khuya gây ảnh hưởng đến người khác là hành vi không đúng quy định.”

Anh Thành tiếp lời:

“Theo quy định của pháp luật, mọi người đều có quyền được nghỉ ngơi, sinh hoạt trong môi trường yên tĩnh. Việc gây tiếng ồn lớn vào ban đêm làm ảnh hưởng đến khu dân cư có thể bị xử lý.”

Nghe vậy, ông Lâm ngạc nhiên:

“Tôi cứ nghĩ đám cưới thì hát đến mấy giờ cũng được.”

Chị Lan giải thích:

“Hiện nay Nhà nước khuyến khích thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội. Đám cưới nên tổ chức vui tươi, tiết kiệm, phù hợp phong tục tập quán nhưng không được gây mất trật tự công cộng.”

Rồi chị lấy tài liệu tuyên truyền ra giải thích cụ thể:

“Theo quy định tại Nghị định số 282/2025/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, hành vi gây tiếng động lớn, làm huyên náo tại khu dân cư trong khoảng thời gian nghỉ ngơi của người dân có thể bị xử phạt hành chính.”

Một thanh niên trong nhóm hôm trước đứng gần đó lên tiếng:

“Chúng cháu chỉ nghĩ vui thôi chứ không biết vi phạm pháp luật.”

Anh Thành ôn tồn:

“Không ai cấm vui chơi, ca hát nhưng niềm vui của mình không được làm ảnh hưởng đến sức khỏe, sinh hoạt của người khác.”

Chị Lan tiếp tục phân tích:

“Ở khu dân cư có người già, trẻ nhỏ, người ốm đau cần nghỉ ngơi nếu hát karaoke quá khuya, âm thanh quá lớn sẽ ảnh hưởng đến giấc ngủ, sức khỏe và dễ gây mâu thuẫn hàng xóm.”

Ông Lâm thở dài:

“Đúng là hôm qua nhiều người trong xóm mất ngủ vì nhà tôi.”

Anh Hòa trưởng thôn nói thêm:

“Tình làng nghĩa xóm quý nhất là sự tôn trọng lẫn nhau nếu ai cũng lấy lý do đám cưới, sinh nhật rồi mở loa cả đêm thì xóm làng sẽ mất yên bình.”

Nhóm thanh niên bắt đầu thấy ngại. Một người cúi đầu:

“Chúng cháu xin rút kinh nghiệm lần sau sẽ hát vừa phải và kết thúc sớm.”

Thấy mọi người đã hiểu ra vấn đề, chị Lan tiếp tục tuyên truyền:

“Không riêng đám cưới mà mọi hoạt động sử dụng loa đài, karaoke trong khu dân cư đều cần chấp hành quy định về thời gian và âm lượng. Mỗi người cần có ý thức xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.”

Rồi chị kể thêm câu chuyện ở xã bên cạnh từng xảy ra xô xát giữa hai gia đình chỉ vì mở loa hát karaoke quá khuya. Từ chuyện nhỏ dẫn đến mất đoàn kết, thậm chí vi phạm pháp luật.

Nghe xong, ông Lâm càng thấm thía:

“May mà cán bộ đến nhắc nhở kịp thời, không thì bà con mất lòng với nhau.”

Tối hôm đó, anh Hoàng cùng bố mẹ chủ động sang từng nhà hàng xóm xin lỗi vì đã làm ảnh hưởng đến mọi người.Ông Phúc vui vẻ nói:

“Biết nhận sai là tốt rồi bà con trong xóm vẫn quý gia đình mình.”

Bà Tình cũng cười:

“Đám cưới là việc vui, chỉ cần mọi người giữ ý một chút là ai cũng vui.”

Sau sự việc ấy, trong cuộc họp thôn cuối tháng, trưởng thôn Hòa đưa nội dung thực hiện nếp sống văn minh vào quy ước khu dân cư. Anh nhấn mạnh:

“Các gia đình tổ chức cưới hỏi, liên hoan cần giảm âm lượng loa đài vào ban đêm và kết thúc trước giờ nghỉ ngơi để bảo đảm an ninh trật tự.”

Mọi người trong xóm đều đồng tình hưởng ứng. Từ đó về sau, các đám cưới ở thôn Khuổi Mạ vẫn đông vui nhưng không còn cảnh hát karaoke thâu đêm suốt sáng thanh niên trong xóm cũng có ý thức hơn biết tôn trọng cộng đồng và chấp hành quy định pháp luật. Những buổi tối nơi đây lại trở về yên bình với tiếng suối chảy và tiếng côn trùng rả rích giữa núi rừng.

Qua câu chuyện trên, mỗi người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về giữ gìn an ninh trật tự và thực hiện nếp sống văn minh tại khu dân cư. Việc tổ chức đám cưới, liên hoan hay các hoạt động vui chơi cần bảo đảm phù hợp thời gian, âm lượng, không gây ảnh hưởng đến sinh hoạt và nghỉ ngơi của người khác. Theo quy định của pháp luật, hành vi gây tiếng ồn lớn, mở loa đài quá khuya làm ảnh hưởng đến khu dân cư có thể bị nhắc nhở hoặc xử phạt vi phạm hành chính. Vì vậy, mỗi người cần có ý thức tôn trọng cộng đồng, xây dựng môi trường sống văn minh, đoàn kết và bình yên. “Vui có chừng, dừng đúng lúc” không chỉ thể hiện nét đẹp văn hóa mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân trong việc chấp hành pháp luật và giữ gìn tình làng nghĩa xóm./.

======================================================================================================================================================

Câu chuyện pháp luật số 10: THƯƠNG CON ĐÚNG CÁCH

Xã Nà Tân là một xã vùng cao còn nhiều khó khăn nhà dân ở rải rác trên các sườn núi có những em học sinh mỗi ngày phải đi học hơn chục cây số. Vì đường xa nhiều phụ huynh đã mua xe máy điện cho con tự đi học dù các em chưa đủ tuổi theo quy định. Trong số đó có em Hoàng Văn Nam, học sinh lớp 8 Trường THCS Nà Tân. Nhà Nam cách trường gần 8 km đường đèo dốc quanh co. Bố mẹ Nam làm nương từ sáng sớm đến tối nên không có thời gian đưa đón con đi học. Đầu năm học thấy nhiều bạn đi xe máy điện đến trường, anh Hoàng Văn Lợi bố Nam cũng bàn với vợ:

“Hay mình mua cho con cái xe máy điện đi học chứ ngày nào cũng đạp xe đạp xa quá cũng tội.”

Chị Hương lo lắng:

“Nhưng con mới học lớp 8 liệu có được đi không?”

Anh Lợi xua tay:

“Xe điện thôi mà, có phải xe máy đâu. Với lại trong xóm nhiều đứa vẫn đi đấy thôi.”

Ít ngày sau, Nam có chiếc xe máy điện mới. Cậu bé thích lắm, sáng nào cũng phóng xe đến trường cùng bạn bè. Việc đi lại thuận tiện, Nam đỡ mệt và cũng hào hứng với việc học. Ban đầu, bố mẹ Nam nghĩ như vậy là tiện lợi và thương con đỡ vất vả nhưng vì còn nhỏ, kỹ năng điều khiển phương tiện của Nam chưa tốt nhiều hôm đi học về Nam chạy xe hàng hai hàng ba với bạn trên đường liên xã. Một buổi sáng, trước cổng trường THCS Nà Tân, công an xã phối hợp với nhà trường tổ chức tuyên truyền pháp luật về an toàn giao thông cho học sinh. Thấy nhiều học sinh đi xe máy điện đến trường, thầy hiệu trưởng Trần Văn Minh không khỏi lo lắng. Thầy nói với cán bộ công an xã:

“Nhiều phụ huynh vẫn nghĩ xe máy điện thì học sinh cấp hai được đi thoải mái nên chưa nhận thức đầy đủ quy định pháp luật.”

Buổi tuyên truyền bắt đầu tại sân trường. Hơn 500 học sinh ngồi ngay ngắn lắng nghe. Thiếu tá Nguyễn Đức Thành cán bộ công an xã cầm micro hỏi:

“Các em có biết bao nhiêu tuổi mới được điều khiển xe gắn máy, xe máy điện không?”

Nhiều học sinh xôn xao, có em trả lời 14 tuổi, có em nói chỉ cần biết đi xe là được. Thiếu tá Thành nhẹ nhàng giải thích:

“Theo quy định của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, người từ đủ 16 tuổi trở lên mới được điều khiển xe máy điện.”

Cả sân trường bắt đầu im lặng chú ý lắng nghe. Anh tiếp tục:

“Hiện nay nhiều học sinh chưa đủ tuổi nhưng vẫn tự điều khiển xe máy điện đi học. Đây là hành vi vi phạm pháp luật và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông rất cao.”

Nam ngồi dưới cúi đầu vì biết mình cũng đang đi xe hằng ngày. Thiếu tá Thành chiếu lên màn hình những hình ảnh tai nạn giao thông liên quan đến học sinh chưa đủ tuổi điều khiển phương tiện. Anh nói chậm rãi:

“Nhiều vụ tai nạn xảy ra chỉ vì các em còn nhỏ, thiếu kỹ năng xử lý tình huống khi tham gia giao thông. Có trường hợp để lại hậu quả rất đau lòng.”

Một học sinh phía dưới mạnh dạn đứng lên hỏi:

“Thưa chú, nếu chưa đủ tuổi nhưng cháu cao bằng anh cháu học lớp 11 thì cháu có đi xe máy điện được không ạ?”

Cả sân trường bật cười, nhiều học sinh gật gù vì cũng nghĩ như vậy. Thiếu tá Thành mỉm cười rồi nhẹ nhàng giải thích:

“Việc đủ điều kiện điều khiển phương tiện không căn cứ vào chiều cao hay dáng người lớn nhỏ, mà căn cứ vào độ tuổi theo quy định của pháp luật và khả năng nhận thức, kỹ năng tham gia giao thông.”

Anh tiếp tục:

“Có nhiều bạn tuy cao lớn nhưng vẫn còn nhỏ tuổi, chưa có đủ kỹ năng xử lý tình huống khi tham gia giao thông. Khi gặp tình huống bất ngờ như đường trơn, xe phía trước phanh gấp hoặc đông phương tiện qua lại thì rất dễ mất bình tĩnh, gây tai nạn.”

Rồi anh hỏi lại học sinh:

“Theo các em, người tham gia giao thông cần nhất điều gì?”

Một học sinh đáp:

“Dạ phải biết luật giao thông ạ.”

“Đúng rồi,” thiếu tá Thành nói.

“Không chỉ biết điều khiển xe mà còn phải hiểu luật, có ý thức chấp hành và đủ độ tuổi theo quy định.”

Anh lấy ví dụ thực tế:

“Có trường hợp học sinh lớp 8 tuy cao lớn nhưng khi xuống dốc gặp xe tải lại hoảng sợ, vít nhầm tay ga gây tai nạn. Vì vậy pháp luật quy định độ tuổi là để bảo đảm an toàn cho chính các em.”

Nghe vậy, nhiều học sinh phía dưới im lặng suy nghĩ. Thiếu tá Thành kết luận:

“Các em cần nhớ, đủ tuổi theo quy định pháp luật mới được điều khiển phương tiện. Đừng nghĩ mình đi được xe hay cao lớn là có thể tự ý tham gia giao thông như người trưởng thành.”

Một học sinh lại giơ tay lên hỏi

“Cháu không mua xe mà bố mẹ cháu mua xe và đưa cho cháu đi thì cháu bị phạt hay bố mẹ cháu bị phạt ạ?”

Câu hỏi khiến nhiều phụ huynh đứng phía sau cũng chăm chú lắng nghe. Thiếu tá Thành gật đầu:

“Đây là câu hỏi rất thực tế. Theo quy định pháp luật, nếu người chưa đủ tuổi điều khiển xe tham gia giao thông thì cả người điều khiển và người giao xe đều có trách nhiệm.”

Anh giải thích chậm rãi để học sinh dễ hiểu:

“Các em chưa đủ tuổi mà vẫn điều khiển xe là đã vi phạm quy định về điều kiện tham gia giao thông. Còn bố mẹ hoặc người lớn biết con chưa đủ tuổi nhưng vẫn giao xe cho con sử dụng thì cũng vi phạm pháp luật.”

Một học sinh tò mò hỏi thêm:

“Vậy bố mẹ có bị phạt không chú?”

“Có” thiếu tá Thành trả lời:

“Pháp luật quy định người giao xe cho người chưa đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.”

Rồi anh giải thích thêm:

“Cha mẹ vì thương con, muốn con đi học thuận tiện nhưng nếu giao xe khi con chưa đủ tuổi thì vô tình đang đặt con vào nguy hiểm và vi phạm quy định pháp luật.”

Nghe đến đó, nhiều phụ huynh đứng phía ngoài sân trường cũng bắt đầu bàn tán. Thầy hiệu trưởng Minh tiếp lời:

“Nhà trường đã nhiều lần nhắc nhở học sinh không đi xe khi chưa đủ tuổi nhưng nhiều em vẫn sử dụng vì gia đình cho phép.”

Sau buổi tuyên truyền, nhà trường mời phụ huynh các học sinh đi xe máy điện đến trao đổi. Anh Lợi cũng có mặt ban đầu anh nghĩ việc cho con đi xe là bình thường. Thầy Minh nhẹ nhàng hỏi:

“Anh cho cháu Nam đi xe máy điện từ bao giờ?”

“Dạ hơn hai tháng nay rồi thầy ạ. Nhà xa nên tôi thương cháu.”

Thiếu tá Thành phân tích:

“Chúng tôi hiểu hoàn cảnh gia đình vùng cao đi lại khó khăn. Nhưng các em lớp 8, lớp 9 đa phần chưa đủ tuổi và chưa đủ kỹ năng điều khiển phương tiện an toàn.”

Anh Lợi phân bua:

“Tôi cứ nghĩ xe máy điện thì không sao.”

Thiếu tá Thành giải thích cụ thể:

“Nhiều loại xe máy điện hiện nay chạy tốc độ khá cao, không khác xe gắn máy thông thường là bao. Nếu học sinh xử lý kém rất dễ xảy ra tai nạn.”

Chị Hương ngồi bên cạnh khẽ nói:

“Em cũng sợ nhưng vì thương con đạp xe xa.”

Thầy Minh nhẹ nhàng:

“Thương con không chỉ là tạo điều kiện thuận lợi mà còn phải bảo đảm an toàn cho con.”

Thiếu tá Thành tiếp tục tuyên truyền:

“Theo quy định pháp luật hiện hành, người chưa đủ tuổi điều khiển phương tiện có thể bị xử phạt nhưng hình thức phạt chủ yếu là cảnh cáo thay vì phạt tiền đối với người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi; đồng thời người giao xe cho người chưa đủ điều kiện cũng bị xử lý. Đây không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là trách nhiệm của cha mẹ đối với con cái.”

Nam ngồi cạnh bố mẹ lí nhí:

“Con thấy nhiều bạn đi nên con cũng xin bố mua.”

Thầy Minh nhìn Nam rồi nói:

“Các em còn nhỏ, dễ thích thể hiện với bạn bè hưng an toàn tính mạng mới là điều quan trọng nhất.”

Sau buổi làm việc, nhà trường yêu cầu phụ huynh ký cam kết không giao xe cho học sinh chưa đủ tuổi điều khiển. Trên đường về, anh Lợi trầm ngâm rất lâu. Tối hôm đó, anh gọi Nam lại nói chuyện:

“Bố mẹ mua xe vì thương con, nhưng giờ biết là chưa đúng quy định. Từ mai bố sẽ đưa đón hoặc con chịu khó đi xe đạp đến trường nhé.”

Nam im lặng một lúc rồi gật đầu:

“Con hiểu rồi bố ạ.”

Ít ngày sau, công an xã tiếp tục phối hợp với Đoàn thanh niên tổ chức buổi ngoại khóa về an toàn giao thông tại trường. Các em học sinh được hướng dẫn đội mũ bảo hiểm đúng cách, kỹ năng sang đường, đi xe đạp điện an toàn và tìm hiểu quy định pháp luật về độ tuổi điều khiển phương tiện. Không khí buổi tuyên truyền rất sôi nổi. Một học sinh phát biểu:

“Trước đây em nghĩ xe máy điện không nguy hiểm. Giờ em mới hiểu nếu chưa đủ tuổi thì không nên sử dụng.”

Nhà trường cũng tăng cường kiểm tra, nhắc nhở học sinh không đi xe trái quy định. Dần dần, tình trạng học sinh cấp hai tự đi xe máy điện đến trường giảm hẳn. Trong buổi họp phụ huynh cuối học kỳ, thầy Minh chia sẻ:

“An toàn của học sinh cần sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Mong các bậc phụ huynh đừng vì tiện lợi trước mắt mà giao phương tiện cho con khi chưa đủ tuổi.”

Anh Lợi đứng lên phát biểu:

“Trước đây tôi nghĩ cho con đi xe là thương con. Sau khi được tuyên truyền, tôi hiểu thương con đúng cách là phải bảo vệ sự an toàn cho con và chấp hành pháp luật.”

Cả hội trường vang lên những tràng pháo tay đồng tình. Từ đó, ở xã Nà Tân nhiều phụ huynh thay đổi nhận thức. Họ không còn tùy tiện giao xe cho con chưa đủ tuổi mà quan tâm hơn đến việc giáo dục ý thức tham gia giao thông an toàn. Con đường đến trường của các em học sinh vùng cao vì thế cũng an toàn hơn mỗi ngày./.

======================================================================================================================================================

Câu chuyện pháp luật số 11: CÂY XOÀI KỈ NIỆM

Con hẻm nhỏ ở thôn Đồng Tâm vốn yên bình quanh năm. Hai bên đường là những ngôi nhà cấp bốn nằm san sát, trước sân ai cũng trồng vài cây ăn trái để lấy bóng mát. Nhà ông Lâm ở đầu thôn còn nhà ông Phúc sát vách phía sau. Hai gia đình từng rất thân thiết, tối đến còn ngồi uống trà trò chuyện chuyện mùa màng, con cái. Giữa ranh giới hai nhà có một cây xoài cổ thụ cao hơn mái nhà hai tầng. Cây ấy được cha ông Phúc trồng từ mấy chục năm trước. Thân cây to đến mức hai người ôm không xuể, cành lá sum suê che kín cả khoảng sân. Mỗi mùa hè, trẻ con trong xóm lại kéo sang hái xoài, tiếng cười rộn rã cả con hẻm.

Nhưng theo thời gian, cây xoài ngày càng già cỗi. Phần gốc có dấu hiệu mục ruỗng, nhiều nhánh lớn khô dần. Đặc biệt, cây nghiêng hẳn về phía mái tôn nhà ông Lâm. Mỗi lần trời mưa to, gió lớn là cành cây va đập vào mái phát ra tiếng rầm rầm khiến cả nhà giật mình. Một buổi chiều đầu mùa mưa, ông Lâm đứng trước sân nhìn cây xoài lắc lư dữ dội theo gió. Vợ ông lo lắng nói:

“Ông à, cây xoài nhà anh Phúc giờ nguy hiểm quá. Tôi thấy gốc cây bị mục rồi, cành thì khô nhiều. Nếu mưa bão lớn mà cây đổ sang nhà mình thì không biết chuyện gì xảy ra nữa.

Ông Lâm cũng thở dài: Tôi biết chứ, nhưng đó là cây nhà người ta, mình đâu tự ý làm gì được.

Bà liền nói tiếp: Hay ông sang nói chuyện đàng hoàng với anh Phúc. Nếu anh ấy tiếc cây thì mình đề nghị mua lại cái cây đó, rồi tự bỏ tiền thuê người chặt hạ cho an toàn. Còn nếu anh ấy không bán thì mình xin hỗ trợ toàn bộ chi phí thuê người cắt tỉa hoặc chặt bỏ. Miễn sao tránh được nguy hiểm cho hai gia đình.

Ông Lâm suy nghĩ một lúc rồi gật đầu: Bà nói cũng phải. Mất ít tiền còn hơn để xảy ra chuyện lớn”.

Tối hôm đó, ông mang ít trà sang nhà ông Phúc.

“Anh Phúc này, tôi thấy cây xoài nhà anh giờ nghiêng nhiều quá. Mùa mưa bão sắp tới, lỡ có chuyện gì nguy hiểm cho hai nhà thì khổ. Hay anh thuê người cắt bớt cành, hoặc nếu anh không cần nữa thì bán lại cho tôi, tôi chịu tiền chặt hạ luôn”.

Ông Phúc nghe xong liền xua tay:

“Ôi dào, cây đó đứng mấy chục năm có sao đâu. Cha tôi để lại, giờ chặt đi tiếc lắm với lại năm nào chẳng mưa bão”.

Ông Lâm cố giải thích:

“Tôi không có ý ép anh nhưng gốc cây bị mục rồi, hôm trước cành lớn còn rơi xuống mái nhà tôi nữa”.

Ông Phúc bắt đầu khó chịu:

“Nếu anh sợ thì tự gia cố mái nhà đi. Cây nằm trên đất tôi, tôi có quyền giữ”.

Không khí buổi nói chuyện trở nên căng thẳng. Ông Lâm đành đứng dậy ra về. Từ hôm đó, hai nhà ít qua lại hơn. Vợ ông Lâm nhiều lần nhắc chồng báo chính quyền địa phương nhưng ông ngại mất tình làng nghĩa xóm. Đầu tháng tám, một cơn áp thấp nhiệt đới kéo về. Gió mạnh kèm mưa lớn kéo dài suốt đêm. Khoảng gần nửa đêm, cả xóm bỗng nghe tiếng “rắc” rất lớn. Một nhánh cây khổng lồ từ cây xoài gãy xuống, đập thủng mái tôn nhà ông Lâm. Nước mưa tràn vào phòng ngủ, chiếc xe máy dựng trong sân cũng bị cành cây đè hư hỏng. May mắn không ai bị thương nhưng cả gia đình ông Lâm hoảng loạn. Người dân trong xóm chạy sang phụ dọn dẹp.

Sáng hôm sau, ông Lâm sang nhà ông Phúc nói chuyện:

“Tôi đã báo anh trước rồi, giờ thiệt hại thế này, mong anh có trách nhiệm sửa mái nhà và bồi thường chiếc xe”.

Ông Phúc lúc này cũng bối rối nhưng vẫn nói:

“Mưa bão là thiên tai, ai biết được tôi đâu cố ý”.

Nghe vậy, ông Lâm không giữ được bình tĩnh:

“Nhưng cây đã có nguy cơ từ trước. Tôi đã nhiều lần nhắc anh xử lý”.

Hai bên lời qua tiếng lại, hàng xóm phải can ngăn. Ít ngày sau, tổ hòa giải của thôn mời hai gia đình lên làm việc. Bác tổ trưởng phân tích:

“Theo quy định pháp luật, chủ sở hữu cây cối phải có trách nhiệm bảo đảm an toàn. Nếu biết cây có nguy cơ gây thiệt hại mà không xử lý thì khi xảy ra hậu quả phải bồi thường”.

Ông Phúc im lặng. Ông vẫn tiếc cây xoài của cha để lại, nhưng nhìn phần gốc mục nát sau trận mưa thì cũng hiểu mọi người nói đúng. Cán bộ tư pháp xã sau khi lắng nghe ý kiến của cả hai gia đình đã nhẹ nhàng phân tích:

“Trước hết, tôi mong hai bên bình tĩnh vì đây là quan hệ láng giềng sống cạnh nhau lâu năm. Pháp luật luôn khuyến khích các bên tự thương lượng, hòa giải để giữ tình cảm xóm giềng. Tuy nhiên, trong vụ việc này cần nhìn nhận rõ trách nhiệm của chủ sở hữu đối với cây cối nằm trên phần đất của mình.”.

Anh cán bộ lấy cuốn sổ tay pháp luật rồi tiếp tục giải thích:

“Theo quy định của Bộ luật Dân sự, trường hợp cây cối, công trình xây dựng có nguy cơ sập đổ xuống bất động sản liền kề và xung quanh thì chủ sở hữu tài sản thực hiện ngay các biện pháp khắc phục, chặt cây, sửa chữa hoặc dỡ bỏ công trình xây dựng đó theo yêu cầu của chủ sở hữu bất động sản liền kề và xung quanh hoặc theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; nếu không tự nguyện thực hiện thì chủ sở hữu bất động sản liền kề và xung quanh có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho chặt cây, phá dỡ. Chi phí chặt cây, phá dỡ do chủ sở hữu cây cối, công trình xây dựng chịu.”.

Ông Phúc chậm rãi nói:

“Nhưng tôi đâu cố ý để cây gãy đổ”.

Cán bộ tư pháp gật đầu:

“Đúng là anh không cố ý. Tuy nhiên, trách nhiệm dân sự không chỉ phát sinh khi có hành vi cố ý. Trong trường hợp chủ sở hữu biết hoặc phải biết tài sản của mình có nguy cơ gây thiệt hại mà không có biện pháp ngăn chặn thì khi thiệt hại xảy ra vẫn phải chịu trách nhiệm bồi thường”.

Anh cán bộ quay sang phía ông Lâm:

“Theo lời trình bày của gia đình ông Lâm và ý kiến của hàng xóm, trước khi xảy ra sự việc, cây xoài đã có dấu hiệu mục gốc, nghiêng sang nhà bên cạnh và đã từng rơi cành xuống mái nhà. Gia đình ông Lâm cũng nhiều lần trao đổi, đề nghị cắt tỉa hoặc hỗ trợ chi phí chặt hạ để bảo đảm an toàn. Như vậy có thể thấy nguy cơ đã được cảnh báo từ trước.”.

Nghe vậy, ông Phúc cúi mặt im lặng. Cán bộ tư pháp tiếp tục phân tích rõ hơn:

“Bộ luật Dân sự cũng quy định rằng chủ sở hữu cây cối phải bồi thường thiệt hại do cây cối gây ra cho người khác. Nếu cây đổ làm hư hỏng mái nhà, tài sản hoặc gây thương tích thì chủ sở hữu cây phải có trách nhiệm bồi thường tương ứng với thiệt hại thực tế. Trong trường hợp này, dù nguyên nhân trực tiếp là mưa bão nhưng nếu cây đã có dấu hiệu không an toàn từ trước mà không được xử lý thì chủ sở hữu vẫn phải chịu trách nhiệm một phần hoặc toàn bộ thiệt hại xảy ra”.

Ông Lâm liền nói:

“Tôi chỉ mong anh Phúc hiểu cho sự lo lắng của gia đình tôi. Tôi đâu muốn kiện tụng hay làm lớn chuyện.”.

Cán bộ tư pháp gật đầu:

“Chính vì vậy nên hôm nay xã mời hai gia đình đến để hòa giải trước. Nếu hai bên không tự thỏa thuận được thì tranh chấp có thể kéo dài, ảnh hưởng tình cảm láng giềng, thậm chí phải đưa ra tòa án giải quyết. Khi đó vừa mất thời gian, vừa tốn chi phí.”.

Anh cán bộ nhìn sang ông Phúc rồi nhẹ nhàng nói tiếp:

“Thực tế ở nhiều địa phương đã xảy ra trường hợp cây đổ gây chết người hoặc thiệt hại lớn về tài sản trong mùa mưa bão. Vì vậy pháp luật luôn yêu cầu chủ sở hữu phải thường xuyên kiểm tra, cắt tỉa cây có nguy cơ mất an toàn. Việc xử lý cây nguy hiểm không chỉ để bảo vệ hàng xóm mà còn bảo vệ chính gia đình mình.”.

Sau một lúc im lặng, ông Phúc thở dài:

“Tôi chỉ tiếc cây do cha tôi trồng từ lâu nên không nỡ chặt. Nhưng giờ nghe phân tích như vậy, tôi cũng hiểu mình có phần trách nhiệm.”.

Cán bộ tư pháp mỉm cười:

“Giữ gìn kỷ niệm là điều đáng quý, nhưng an toàn của con người vẫn phải đặt lên hàng đầu. Nếu hai gia đình thiện chí với nhau thì mọi việc sẽ giải quyết ổn thỏa, không cần căng thẳng hay tranh chấp thêm nữa.”.

Sau khi nghe phân tích, ông Lâm dịu giọng:

“Tôi chỉ mong hai gia đình được an toàn. Nếu anh không muốn bán cây thì mình cùng thuê người xử lý, tôi hỗ trợ một phần chi phí cũng được.”.

Ông Phúc thở dài:

“Tôi nóng tính nên mới vậy thật ra tôi cũng không nghĩ cây nguy hiểm đến mức này.”.

Sau buổi hòa giải, hai bên thống nhất ông Phúc chịu chi phí sửa mái tôn và hỗ trợ tiền sửa xe máy cho ông Lâm. Đồng thời, gia đình ông Phúc đồng ý thuê người chặt hạ cây xoài để tránh nguy hiểm về sau. Ngày cây được cưa xuống, nhiều người trong xóm đứng xem tiếc nuối. Ông Phúc nhìn thân cây già đổ xuống mà mắt đỏ hoe…Cha tôi trồng cây này lúc tôi còn nhỏ…

Ông Lâm đặt tay lên vai hàng xóm:

“Kỷ niệm thì còn mãi anh à. Quan trọng là mọi người bình an.”.

Từ sau sự việc ấy, hai gia đình dần hòa thuận trở lại. Mỗi khi trong xóm có ai trồng cây lớn sát nhà dân, thôn đều nhắc nhở phải thường xuyên kiểm tra, cắt tỉa để bảo đảm an toàn.

Qua câu chuyện trên có thể thấy rằng trong cuộc sống hằng ngày, mỗi người dân không chỉ có quyền sở hữu và sử dụng tài sản của mình mà còn phải có trách nhiệm bảo đảm an toàn cho những người xung quanh. Đối với cây cối trồng trong khu dân cư, đặc biệt là các cây lớn, cây lâu năm có nguy cơ mục gốc, nghiêng đổ trong mùa mưa bão, chủ sở hữu cần thường xuyên kiểm tra, cắt tỉa và có biện pháp xử lý kịp thời để tránh gây thiệt hại về người và tài sản. Pháp luật quy định rõ khi tài sản của mình gây thiệt hại cho người khác thì chủ sở hữu phải có trách nhiệm bồi thường theo quy định của Bộ luật Dân sự. Vì vậy, không nên chủ quan hoặc cho rằng “chưa xảy ra thì chưa cần xử lý”, bởi chỉ một phút bất cẩn cũng có thể dẫn đến hậu quả đáng tiếc. Bên cạnh đó, tình làng nghĩa xóm là nét đẹp truyền thống cần được giữ gìn và phát huy. Khi phát sinh mâu thuẫn, các bên nên bình tĩnh trao đổi, thương lượng trên tinh thần thiện chí, tôn trọng lẫn nhau; đồng thời tích cực phối hợp với tổ hòa giải và chính quyền địa phương để giải quyết vụ việc đúng quy định pháp luật, tránh để tranh chấp kéo dài làm ảnh hưởng đến tình cảm cộng đồng. Mỗi người dân hãy nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, chủ động phòng ngừa các nguy cơ mất an toàn trong khu dân cư, góp phần xây dựng môi trường sống văn minh, an toàn và đoàn kết./.

=========================================================================================================================================================

Câu chuyện pháp luật số 12: BẢN DI CHÚC CỦA BỐ

Ở thôn Tân Lập, ai cũng biết ông Hải là người hiền lành, chăm chỉ. Năm nay ông đã ngoài bảy mươi tuổi nhưng vẫn còn khỏe mạnh, minh mẫn. Vợ mất sớm, ông sống cùng người con trai út là anh Tùng trong căn nhà cấp bốn nằm giữa quả đồi rộng hơn ngàn mét vuông. Ông Hải có ba người con: chị Hạnh là con gái lớn đã lấy chồng ở xa, anh Bình làm công nhân trong miền Nam, còn anh Tùng ở nhà chăm sóc bố già. Các con của ông tuy cuộc sống còn nhiều khó khăn nhưng vẫn thường xuyên qua lại thăm nom bố.

Một buổi chiều, sau khi đi đám tang một người quen trong thôn về, ông Hải ngồi trầm ngâm ngoài hiên. Ông nhớ đến cảnh con cháu của người vừa mất cãi vã vì tranh chấp đất đai, ai cũng cho rằng mình có công chăm sóc bố mẹ nên phải được chia nhiều hơn. Từ chỗ anh em ruột thịt, họ lớn tiếng, thậm chí không nhìn mặt nhau. Tối hôm đó, ông gọi anh Tùng lại rồi chậm rãi nói:

“Bố già rồi, chẳng biết sống chết lúc nào. Bố muốn tính toán rõ ràng chuyện tài sản để sau này các con khỏi mâu thuẫn.”.

Anh Tùng nghe vậy liền gạt đi:

“Bố còn khỏe mà, nói chuyện đó làm gì cho buồn.”.

Ông Hải cười nhẹ:

“Chính vì còn khỏe, còn minh mẫn nên mới phải tính. Đợi đến lúc đau yếu, không biết gì nữa thì muốn nói cũng không được.”.

Ít hôm sau, ông Hải gọi cả ba người con về nhà họp mặt. Sau bữa cơm, ông chậm rãi nói:

“Hôm nay bố muốn nói chuyện về tài sản và việc lập di chúc.”.

Nghe đến đó, chị Hạnh vội nói:

“Bố đừng nghĩ ngợi nhiều. Tài sản của bố thì bố muốn sao cũng được.”.

Anh Bình cũng tiếp lời:

“Chúng con chỉ mong bố mạnh khỏe thôi.”.

Ông Hải nhìn các con rồi từ tốn:

“Bố biết các con thương bố nhưng bố đã chứng kiến nhiều gia đình anh em kiện tụng chỉ vì không có di chúc rõ ràng. Bố không muốn sau này các con vì đất đai mà mất tình nghĩa.”.

Nói rồi ông lấy ra tờ giấy đã ghi chép cẩn thận:

“Bố dự định căn nhà và phần đất phía trước sẽ để cho thằng Tùng vì nó ở cùng chăm sóc bố nhiều năm. Phần đất vườn phía sau sẽ chia đều cho chị Hạnh và anh Bình. Ngoài ra, số tiền tiết kiệm bố dành một phần để lo việc hương khói, còn lại chia đều cho các con.”.

Không khí trong nhà im lặng vài giây. Anh Tùng vội nói:

“Bố chia sao chúng con cũng đồng ý nhưng chuyện này có cần làm giấy tờ gì không bố?”.

Ông Hải đáp:

“Có chứ. Bố nghe cán bộ tư pháp xã tuyên truyền rằng di chúc phải lập đúng quy định pháp luật thì sau này mới tránh được tranh chấp.”.

Hôm sau, ông Hải lên Ủy ban nhân dân xã gặp cán bộ tư pháp để hỏi thủ tục lập di chúc. Sau khi nghe trình bày, chị Lan cán bộ tư pháp xã nhẹ nhàng giải thích:

“Bác Hải làm như vậy là rất đúng. Pháp luật khuyến khích người dân lập di chúc khi còn khỏe mạnh, minh mẫn để thể hiện rõ ý chí của mình trong việc định đoạt tài sản sau khi qua đời.”.

Ông Hải hỏi:

“Tôi chỉ viết tay rồi ký tên có được không?”.

Chị Lan gật đầu:

“Di chúc bằng văn bản có thể viết tay hoặc đánh máy, miễn là người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt, tự nguyện và nội dung không trái pháp luật, đạo đức xã hội. Tuy nhiên, để bảo đảm chắc chắn và hạn chế tranh chấp, bác nên lập di chúc có công chứng hoặc chứng thực.”

Ông Hải suy nghĩ rồi hỏi tiếp:

“Nếu sau này tôi đổi ý thì sao?”

Chị Lan giải thích:

“Theo quy định pháp luật, người lập di chúc có quyền sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ di chúc bất cứ lúc nào. Vì vậy bác hoàn toàn chủ động đối với tài sản của mình.”.

Nghe vậy, ông Hải yên tâm hơn. Vài ngày sau, ông cùng các con đến văn phòng công chứng để lập di chúc. Tại đây, công chứng viên đọc lại toàn bộ nội dung di chúc cho ông nghe. Sau khi xác nhận mọi nội dung đúng với ý nguyện của mình, ông Hải ký tên trước sự chứng kiến của các con.

Trên đường về, chị Hạnh nắm tay bố nói:

“Con thấy bố làm vậy rất đúng. Sau này anh em chúng con cũng không phải suy nghĩ hay hiểu lầm nhau.”.

Ông Hải cười hiền:

“Tài sản lớn nhất của bố không phải đất đai, mà là mong các con luôn hòa thuận.”.

Nhiều năm sau, ông Hải qua đời trong sự tiếc thương của con cháu. Khi làm thủ tục phân chia tài sản, các con đều tôn trọng nội dung di chúc mà ông để lại. Mọi việc diễn ra thuận lợi, không xảy ra tranh chấp hay mâu thuẫn. Người dân trong thôn ai cũng khen ông Hải là người suy nghĩ thấu đáo. Câu chuyện của ông trở thành bài học cho nhiều gia đình trong việc chủ động lập di chúc khi còn khỏe mạnh, minh mẫn để tránh tranh chấp về sau.

Qua câu chuyện trên có thể thấy, việc lập di chúc khi còn khỏe mạnh, minh mẫn là rất cần thiết và có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm quyền định đoạt tài sản của mỗi cá nhân theo đúng quy định pháp luật. Một bản di chúc hợp pháp không chỉ giúp thể hiện rõ ý nguyện của người để lại tài sản mà còn góp phần hạn chế tranh chấp, mâu thuẫn giữa các thành viên trong gia đình sau này.

Theo quy định của Bộ luật Dân sự, người lập di chúc phải là người minh mẫn, sáng suốt, tự nguyện khi lập di chúc; nội dung di chúc không được trái pháp luật, đạo đức xã hội. Di chúc nên được lập thành văn bản rõ ràng và thực hiện công chứng hoặc chứng thực để bảo đảm giá trị pháp lý, tránh phát sinh tranh chấp trong quá trình phân chia di sản thừa kế. Bên cạnh đó, mỗi người dân cần nâng cao nhận thức pháp luật về quyền thừa kế và nghĩa vụ tôn trọng ý chí của người để lại di sản. Các thành viên trong gia đình nên trao đổi thẳng thắn, ứng xử trên tinh thần đoàn kết, yêu thương và tôn trọng lẫn nhau, không vì tài sản mà làm ảnh hưởng tình cảm gia đình.

Việc chủ động lập di chúc không phải là điều kiêng kỵ, mà là cách chuẩn bị chu đáo, có trách nhiệm đối với bản thân và con cháu. Đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng góp phần giữ gìn hạnh phúc gia đình, bảo đảm an ninh trật tự tại địa phương và xây dựng đời sống văn minh, thượng tôn pháp luật trong cộng đồng dân cư./.

========================================================================================================================================================

Câu chuyện pháp luật số 13: MẠNG XÃ HỘI

Ở xã Tân Phú, chị Hòa được nhiều người biết đến là người rất năng động, thích sử dụng mạng xã hội. Mỗi ngày, chị đều đăng hình gia đình, công việc và đặc biệt là cậu con trai tám tuổi tên Bin lên Facebook và TikTok. Từ lúc Bin còn nhỏ, mọi khoảnh khắc của con như đi học, ăn cơm, ngủ nghỉ hay đi chơi đều được chị quay video, chụp ảnh đăng lên mạng.

Ban đầu, mọi người trong xóm đều thích thú. Ai cũng khen Bin đáng yêu, lanh lợi những đoạn video của cậu bé thường nhận được hàng ngàn lượt xem và bình luận điều đó khiến chị Hòa càng thích đăng tải cuộc sống của con lên mạng xã hội hơn. Một buổi tối, sau khi đón Bin từ trường về, chị Hòa vui vẻ quay video con trai trong bộ đồng phục học sinh rồi đăng kèm dòng trạng thái:

“Bin học lớp 3A Trường Tiểu học Hoa Sen, hôm nay được cô giáo khen!”

Trong video còn xuất hiện rõ logo trường học, bảng tên trước cổng trường và cả thời gian tan học của Bin. Anh Nam chồng chị Hòa thấy vậy liền nhắc:

“Em đăng nhiều thông tin của con quá có ổn không? Người lạ biết hết trường lớp, giờ giấc của con thì nguy hiểm.”.

Chị Hòa cười:

“Có gì đâu anh. Người ta đăng đầy trên mạng mà.”.

Anh Nam vẫn lo lắng:

“Nhưng trẻ con đâu biết tự bảo vệ mình. Lỡ có người xấu lợi dụng thì sao?”

Chị Hòa nghe vậy nhưng không để tâm, với chị việc đăng ảnh con chỉ đơn giản là lưu giữ kỷ niệm và chia sẻ niềm vui với bạn bè. Ít ngày sau, chị tiếp tục đăng video Bin đang chơi ở công viên gần nhà. Trong lúc quay, chị vô tình để lộ biển số xe máy, khu vực nhà ở và cả đoạn đường Bin thường đi học mỗi ngày. Một chiều cuối tuần, Bin đang chơi trước sân thì có một người đàn ông lạ mặt chạy xe đến gần rồi hỏi:

“Cháu là Bin phải không? Chú là bạn mẹ cháu. Mẹ cháu nhờ chú đón cháu qua cửa hàng vì mẹ bận.”.

Bin ngạc nhiên:

“Sao chú biết tên cháu?”

Người đàn ông cười:

“Chú thấy cháu trên Facebook của mẹ mà. Cháu học Trường Hoa Sen đúng không?”

May mắn lúc đó bà Lan hàng xóm cạnh nhà nhìn thấy nên đi ra hỏi chuyện. Thấy có người lớn xuất hiện, người đàn ông lập tức phóng xe bỏ đi. Khi biết chuyện, cả gia đình chị Hòa hoảng hốt. Anh Nam nghiêm giọng:

“Anh đã nhắc em rồi. Người ta biết rõ thông tin của con từ mạng xã hội nên mới dễ tiếp cận như vậy.”.

Chị Hòa lúc ấy mới thật sự lo sợ. Chị mở lại trang Facebook của mình và giật mình khi nhận ra gần như toàn bộ thông tin cá nhân của con đều được công khai họ tên đầy đủ, trường học, lớp học, lịch sinh hoạt, nơi ở, thậm chí cả những video quay trước cửa nhà. Tối hôm đó, chị mất ngủ. Chị nghĩ đến tình huống nếu bà Lan không xuất hiện kịp thời thì không biết chuyện gì có thể xảy ra với con trai mình. Ngày hôm sau, chị Hòa đến trường đón Bin sớm hơn thường lệ. Tại cổng trường, cô giáo chủ nhiệm cũng nhắc nhở phụ huynh:

“Hiện nay có nhiều đối tượng lợi dụng mạng xã hội để tiếp cận trẻ em. Phụ huynh cần hạn chế đăng tải công khai thông tin cá nhân của con như trường học, địa chỉ nhà, số điện thoại hoặc lịch trình hằng ngày.”.

Nghe cô giáo nói, chị Hòa càng thấy ân hận. Ít hôm sau, công an xã phối hợp với đoàn thanh niên tổ chức buổi tuyên truyền về an toàn cho trẻ em trên không gian mạng. Chị Hòa tham gia với tâm trạng lo lắng. Tại buổi tuyên truyền, cán bộ công an phân tích:

“Nhiều phụ huynh nghĩ rằng đăng ảnh con lên mạng xã hội là bình thường. Tuy nhiên, nếu chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân của trẻ em thì có thể vô tình tạo điều kiện cho kẻ xấu theo dõi, tiếp cận hoặc thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.”

Một phụ huynh hỏi:

“Những thông tin nào được xem là nguy hiểm nếu đăng công khai?”.

Cán bộ công an giải thích:

“Các thông tin như họ tên đầy đủ, ngày tháng năm sinh, trường lớp, địa chỉ nhà ở, số điện thoại, lịch trình di chuyển hằng ngày hoặc hình ảnh thể hiện vị trí hiện tại của trẻ đều có thể bị lợi dụng. Đặc biệt, nhiều đối tượng xấu theo dõi mạng xã hội để giả danh người quen nhằm tiếp cận trẻ em.”.

Anh cán bộ tiếp tục nói:

“Luật Trẻ em và các quy định pháp luật về an ninh mạng đều yêu cầu bảo vệ bí mật đời sống riêng tư và thông tin cá nhân của trẻ em. Cha mẹ, người giám hộ có trách nhiệm bảo vệ trẻ trên môi trường mạng, không nên tùy tiện đăng tải hoặc phát tán thông tin riêng tư của con mà không cân nhắc hậu quả.”.

Nghe đến đó, chị Hòa cúi đầu im lặng. Sau buổi tuyên truyền, chị chủ động gặp cán bộ công an để hỏi thêm:

“Nếu đã lỡ đăng nhiều thông tin của con rồi thì tôi nên làm gì?”.

Cán bộ nhẹ nhàng hướng dẫn:

“Chị nên xóa hoặc ẩn các bài viết có thông tin nhạy cảm của cháu, cài đặt quyền riêng tư cho tài khoản mạng xã hội và dạy con kỹ năng nhận biết người lạ. Quan trọng nhất là phụ huynh cần hiểu rằng mỗi hình ảnh, thông tin đăng lên mạng đều có thể bị lưu lại và phát tán rất nhanh.”.

Tối hôm đó, chị Hòa ngồi xem lại từng bài đăng cũ. Có bài chị đăng cảnh Bin mặc đồng phục đứng trước cổng trường, có bài lại quay rõ con đường từ nhà đến lớp học. Chị lặng lẽ xóa và để chế độ ẩn cho từng video. Bin thấy mẹ ngồi trước điện thoại liền hỏi:

“Mẹ không đăng video của con nữa à?”.

Chị Hòa ôm con vào lòng rồi nhẹ nhàng nói:

“Mẹ vẫn rất yêu và tự hào về con. Nhưng mẹ phải học cách bảo vệ con tốt hơn.”.

Từ đó, chị Hòa thay đổi hẳn thói quen sử dụng mạng xã hội. Nếu muốn chia sẻ hình ảnh gia đình, chị chỉ đăng ở chế độ bạn bè thân thiết và tránh để lộ thông tin cá nhân của con. Chị cũng thường xuyên dặn Bin:

“Nếu có người lạ nói quen mẹ và muốn đưa con đi đâu thì phải gọi điện cho mẹ trước, tuyệt đối không được đi theo.”.

Câu chuyện của gia đình chị Hòa nhanh chóng được nhiều phụ huynh trong xã biết đến. Nhiều người trước đây thường xuyên đăng thông tin con cái công khai trên mạng cũng bắt đầu cẩn trọng hơn. Trong buổi sinh hoạt khu dân cư cuối tháng, trưởng thôn nhắc nhở:

“Công nghệ và mạng xã hội mang lại nhiều tiện ích nhưng nếu sử dụng thiếu cẩn trọng sẽ tiềm ẩn nhiều nguy cơ, đặc biệt đối với trẻ em. Mỗi phụ huynh cần nâng cao ý thức bảo vệ thông tin cá nhân của con mình.”.

Mọi người trong hội trường đều im lặng suy ngẫm. Không ai nghĩ rằng chỉ từ những bức ảnh và video tưởng chừng vô hại trên mạng xã hội lại có thể dẫn đến nguy hiểm cho trẻ nhỏ. Việc chia sẻ hình ảnh, thông tin của con trên mạng xã hội tưởng chừng vô hại nhưng có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn cho trẻ em. Mỗi phụ huynh cần nâng cao ý thức bảo vệ bí mật đời sống riêng tư, thông tin cá nhân của trẻ; sử dụng mạng xã hội văn minh, an toàn và có trách nhiệm. Hãy nhớ rằng, bảo vệ trẻ em trên không gian mạng chính là bảo vệ sự an toàn và tương lai của con em chúng ta./.

==========================================================================================================================================================

Câu chuyện pháp luật số 14: VIỆC NHẸ LƯƠNG CAO VÙNG BIÊN

Thôn Quyết Tâm nằm cheo leo bên sườn núi. Người dân nơi đây quanh năm sống bằng nương ngô, ruộng lúa. Cuộc sống còn nhiều khó khăn nên thanh niên trong bản ai cũng mong có việc làm ổn định để giúp đỡ gia đình. Trong bản có cô gái tên là Mai vừa tròn 19 tuổi. Nhà đông anh em, bố thường xuyên đau ốm nên Mai nghỉ học sớm để phụ mẹ làm nương. Dù chăm chỉ nhưng cái nghèo vẫn đeo bám gia đình. Một buổi chiều cuối năm, khi đang bán rau ở chợ xã, Mai gặp một người phụ nữ tên Hương. Hương ăn mặc sang trọng, nói chuyện ngọt ngào và tự nhận đang làm ở một công ty lớn gần biên giới. Hương hỏi:

“Em có muốn đi làm không? Công việc nhẹ nhàng, chỉ phụ bán hàng thôi, lương mỗi tháng hơn mười triệu đồng, lại được bao ăn ở.”.

Nghe đến mức lương cao, Mai tròn mắt ngạc nhiên. Ở bản, làm nương cả năm cũng chẳng kiếm được từng ấy tiền.

Hương tiếp tục nói:

“Chị thấy em thật thà nên mới giới thiệu. Nhiều người ở vùng này đi làm rồi, giờ gửi tiền về xây nhà đẹp lắm.”.

Những lời nói ấy khiến Mai xiêu lòng. Cô nghĩ nếu đi làm vài năm, gia đình sẽ đỡ khổ. Tối hôm đó, Mai kể chuyện với mẹ. Mẹ cô lo lắng:

“Con chưa từng đi xa, lại không biết chữ nhiều. Việc nhẹ mà lương cao thế, mẹ thấy không yên tâm đâu.”.

Nhưng Mai vẫn muốn thử vận may. Đúng lúc ấy, anh trai của Mai là Lâm đi họp ở xã về. Anh vừa được nghe công an xã tuyên truyền về thủ đoạn mua bán người. Lâm hỏi kỹ:

“Người phụ nữ ấy có cho xem giấy tờ công ty không?”.

Mai đáp “Không ạ.”

Anh trai Mai lại hỏi “Có hợp đồng lao động không? Có bảo đi ngay không?”

Mai đáp “Chị ấy bảo mai đi luôn, sang bên kia biên giới làm cho thuận tiện.”

Nghe vậy, Lâm giật mình:

“Đó là dấu hiệu lừa đảo rồi, Công an xã vừa nói nhiều kẻ dụ con gái miền núi đi làm việc nhẹ lương cao rồi bán sang nước ngoài.”.

Mai bắt đầu thấy sợ nhưng vẫn bán tín bán nghi. Sáng hôm sau, Hương gọi điện giục:

“Em chuẩn bị đồ chưa? Xe đang chờ ở xã. Đi nhanh kẻo mất việc tốt.”.

Hương còn dặn:

“Đừng nói với nhiều người nhé, công ty tuyển ít người thôi.”.

Càng nghe, Lâm càng chắc chắn có điều bất thường. Anh liền đưa em gái đến gặp công an xã. Sau khi nghe kể, công an xã cho biết gần đây trên địa bàn đã xảy ra nhiều vụ tương tự. Các đối tượng thường nhắm vào phụ nữ, thanh niên nghèo ở vùng sâu vùng xa, dụ dỗ bằng lời hứa việc nhẹ lương cao, lấy chồng giàu, đi du lịch miễn phí hoặc xuất khẩu lao động không cần giấy tờ. Một cán bộ công an nói:

“Nhiều nạn nhân sau khi bị đưa qua biên giới đã bị ép làm việc cực khổ, bị đánh đập, thậm chí bị bán làm vợ hoặc ép hoạt động trái pháp luật. Có người mất liên lạc nhiều năm không trở về được.”.

Nghe đến đó, Mai run người. Công an xã đề nghị Mai tiếp tục giữ liên lạc với Hương để xác minh. Quả nhiên, khi được mời lên làm việc, Hương tìm cách bỏ trốn nhưng đã bị lực lượng chức năng phát hiện. Qua điều tra, Hương là mắt xích trong đường dây mua bán người xuyên biên giới. Đối tượng thường tìm đến các bản làng nghèo, lợi dụng sự thiếu hiểu biết của người dân để lừa gạt. Sau vụ việc ấy, Mai hiểu ra rằng không có công việc nào dễ dàng mà lương quá cao như lời quảng cáo. Cô thấy may mắn vì đã nghe lời gia đình và báo công an kịp thời.

Ít lâu sau, xã tổ chức buổi tuyên truyền pháp luật tại nhà văn hóa thôn. Mai được mời kể lại câu chuyện của mình để mọi người cảnh giác. Trước bà con trong thôn , Mai xúc động nói:

“Chỉ vì tin lời dụ dỗ mà suýt nữa em trở thành nạn nhân của tội phạm mua bán người. Mong mọi người đừng nhẹ dạ cả tin như em.”

Cán bộ Tư pháp xã đã tuyên truyền cho Nhân dân thế nào là mua, bán người. Theo đó Luật Phòng chống mua bán người quy định “Mua bán người là hành vi tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp, chuyển giao hoặc tiếp nhận người nhằm mục đích nhận tiền, tài sản, lợi ích vật chất khác, bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy bộ phận cơ thể người hoặc nhằm mục đích vô nhân đạo khác bằng cách dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, lừa gạt hoặc thủ đoạn khác.”

Công an xã xã cũng phổ biến những kiến thức, thủ đoạn phổ biến của tội phạm mua bán người: Dụ dỗ đi làm việc nhẹ lương cao, hứa hẹn lấy chồng giàu ở nước ngoài, tuyển lao động không cần giấy tờ, rủ rê qua biên giới chơi, du lịch, làm quen qua mạng xã hội rồi lừa gạt….Dấu hiệu Nhân dân cần cảnh giác: Công việc lương quá cao nhưng không rõ địa chỉ, không có hợp đồng lao động, yêu cầu đi gấp, giữ bí mật, thu giữ giấy tờ tùy thân, đưa đi qua đường mòn, lối mở biên giới. Cách phòng tránh đó là: Không tin lời hứa hẹn “việc nhẹ lương cao”. Tìm hiểu kỹ nơi làm việc, báo cho gia đình, chính quyền khi đi làm xa, không đi theo người lạ, khi nghi ngờ phải báo ngay cho công an xã hoặc đồn biên phòng.

Sau buổi tuyên truyền nhiều thanh niên trong bản hiểu rõ hơn về thủ đoạn của kẻ xấu. Các gia đình cũng quan tâm, nhắc nhở con em không nghe lời dụ dỗ. Riêng Mai quyết tâm ở lại quê hương làm ăn chân chính. Cô tham gia tổ hợp tác trồng cây dược liệu của xã. Thu nhập không cao ngay lập tức nhưng ổn định và an toàn. Mỗi khi có người lạ đến bản tuyển lao động với lời hứa hấp dẫn, bà con lại nhớ đến câu chuyện của Mai để cảnh giác.

Người dân hiểu rằng không có con đường làm giàu nào dễ dàng. Cảnh giác, hiểu biết pháp luật chính là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân trước tội phạm mua bán người vì vậy, mỗi người cần nâng cao ý thức cảnh giác, không tin vào những lời hứa “việc nhẹ lương cao”, không nghe theo lời rủ rê xuất cảnh trái phép hoặc đi làm nơi xa khi chưa tìm hiểu rõ thông tin. Gia đình, nhà trường và chính quyền địa phương cần thường xuyên tuyên truyền, phổ biến pháp luật để người dân hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm của mình trong phòng, chống mua bán người. Khi phát hiện các dấu hiệu nghi vấn, cần kịp thời báo cho công an, hoặc chính quyền địa phương để được hỗ trợ. Chung tay phòng, chống mua bán người không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội nhằm bảo vệ cuộc sống bình yên cho mỗi gia đình và cộng đồng./.

=========================================================================================================================================================

Câu chuyện pháp luật số 15: SUÝT MẤT TƯƠNG LAI VÌ MA TÚY

Thôn Nậm Cắn nằm giữa núi rừng heo hút. Cuộc sống còn nhiều khó khăn nhưng bà con luôn đoàn kết, chăm chỉ làm ăn. Trong thôn có chàng thanh niên tên Hoàng, vừa tròn 18 tuổi. Hoàng khỏe mạnh, nhanh nhẹn nhưng nghỉ học sớm để phụ giúp gia đình vì muốn kiếm nhiều tiền và thích cuộc sống vui chơi như bạn bè dưới phố nên Hoàng thường theo nhóm thanh niên ở xã tụ tập. Một lần xuống xã chơi, Hoàng quen Tuấn một thanh niên ăn mặc sành điệu, đi xe đẹp, tiêu tiền thoải mái. Thấy Hoàng còn trẻ, thích thể hiện bản thân, Tuấn thường rủ rê đi uống nước, hát karaoke. Một tối cuối tuần, Tuấn gọi điện:

“Tối nay có nhóm bạn tụ tập vui lắm, đi không? Có đồ chơi mới, dùng vào là quên hết mệt mỏi.”.

Hoàng tò mò hỏi: Đồ gì thế?

Tuấn cười:

“Kẹo hồng dùng thử một lần không sao đâu. Nhiều người dùng mà vẫn bình thường.”.

Nghe vậy, Hoàng hơi lo nhưng lại nghĩ bạn bè ai cũng thử nên chắc không nguy hiểm. Tuấn tiếp tục dụ dỗ:

“Đàn ông phải biết chơi. Dùng vào thấy vui, tỉnh táo, làm được nhiều việc không buồn ngủ.”

Sau khi được Tuấn rủ đi hát karaoke, Hoàng ban đầu còn do dự vì trong túi chỉ có vài chục nghìn. Nhưng Tuấn cười lớn:

“Không phải lo, hôm nay anh bao hết. Chỉ cần đến cho vui thôi.”

Nghe vậy, Hoàng đồng ý đi cùng. Đến quán karaoke ở thị trấn, Hoàng thấy trong phòng có nhiều thanh niên lạ mặt, nhạc mở rất to, ánh đèn nhấp nháy liên tục. Trên bàn bày đủ loại nước ngọt, bia và những viên nhiều màu giống như kẹo. Một thanh niên trong nhóm đưa cho Hoàng một viên màu xanh rồi nói:

“Kẹo này dùng vui lắm, không phải ma túy đâu. Dùng vào tỉnh táo, hát cả đêm không biết mệt.”

Hoàng cầm viên “kẹo” trên tay, còn phân vân thì Tuấn tiếp lời:

“Ở dưới này ai cũng dùng, có sao đâu. Đừng nhát thế.”

Nghe bạn bè thúc giục, Hoàng bắt đầu tin đó chỉ là đồ giải trí bình thường. Đúng lúc Hoàng chuẩn bị uống thì bên ngoài có tiếng gõ cửa mạnh.

Công an kiểm tra hành chính!

Cả căn phòng bỗng nhốn nháo. Một số thanh niên vội vàng giấu đồ xuống ghế, số khác tìm cách bỏ chạy. Hoàng hoảng hốt đứng chết lặng, tay vẫn cầm viên “kẹo”. Thấy công an, Hoàng run rẩy, mặt tái mét.

Anh Bình nhẹ nhàng hỏi:

“Cháu có biết đây là chất cấm không?”

Hoàng cúi đầu im lặng. Qua làm việc, công an xác định Hoàng chưa sử dụng ma túy, chỉ bị bạn xấu lôi kéo. Thay vì quát mắng, anh Bình phân tích cho Hoàng hiểu tác hại của ma túy.

Anh nói:

“Nhiều thanh niên vùng cao vì thiếu hiểu biết, muốn thử cảm giác lạ mà nghiện ma túy. Có người bán hết tài sản, bỏ bê gia đình, thậm chí phạm tội để có tiền mua ma túy.”.

Rồi anh kể về một số trường hợp trong xã từng nghiện ma túy, cuộc sống tan nát, bố mẹ đau khổ, bản thân phải vào tù. Nghe những lời ấy, Hoàng bắt đầu sợ hãi. Cậu nhớ đến bố mẹ đang ngày ngày làm nương vất vả nuôi mình khôn lớn. Hoàng trình bày với công an xã:

“Cháu tưởng đó chỉ là “kẹo” để uống cho vui thôi, cháu không biết là ma túy. Bạn cháu bảo dùng vào sẽ tỉnh táo, hát cả đêm không mệt nên cháu mới cầm thử.”.

Nghe vậy, anh Bình công an xã nhẹ nhàng giải thích:

“Hiện nay nhiều loại ma túy được ngụy trang dưới dạng “kẹo”, “nước vui”, “tem giấy”, thuốc lá điện tử hay đồ uống có màu sắc bắt mắt để đánh lừa thanh niên. Nhiều người vì thiếu hiểu biết nên nghĩ đó là đồ giải trí bình thường, nhưng thực chất là chất ma túy rất nguy hiểm.”

Anh Bình lấy một số hình ảnh tuyên truyền cho Hoàng xem rồi tiếp tục nói:

“Theo quy định của pháp luật, ma túy là chất gây nghiện, chất hướng thần bị Nhà nước cấm tàng trữ, sử dụng, mua bán trái phép. Chỉ cần sử dụng hoặc giữ ma túy trong người cũng có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật. Vì vậy, không thể chủ quan hay thử cho biết”.

Anh Bình tiếp tục khuyên:

“Cháu còn trẻ, tương lai còn dài. Chỉ một lần thử cũng có thể dẫn đến nghiện ngập. Ma túy không giúp ai sung sướng cả, chỉ khiến con người mất sức khỏe, mất tương lai và vi phạm pháp luật.”.

Ngày hôm sau, công an xã phối hợp đoàn thanh niên tổ chức buổi tuyên truyền pháp luật ngay tại nhà văn hóa bản. Đông đảo thanh niên đến tham dự sau khi nghe chuyện của Hoàng. Tại buổi tuyên truyền, anh Bình cầm trên tay hình ảnh minh họa các loại ma túy tổng hợp rồi phổ biến:

“Hiện nay ma túy được ngụy trang rất tinh vi dưới dạng viên kẹo, nước uống, thuốc lá điện tử, tinh dầu hay bột hòa nước. Nhiều thanh niên vì thiếu hiểu biết nên nghĩ đó chỉ là đồ giải trí thông thường.”

Một thanh niên trong bản hỏi:

“Nếu chỉ cầm hộ bạn hoặc thử một lần thì có vi phạm pháp luật không ạ?”

Anh Bình trả lời:

“Pháp luật nghiêm cấm mọi hành vi liên quan đến ma túy. Người tàng trữ, mua bán, vận chuyển hoặc tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy đều có thể bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Dù chỉ thử một lần cũng rất nguy hiểm vì dễ dẫn đến nghiện ngập.”

Anh tiếp tục phân tích:

“Ma túy không chỉ phá hủy sức khỏe mà còn khiến con người mất khả năng lao động, gây ảo giác, dễ phạm tội. Nhiều người vì nghiện ma túy mà trộm cắp, đánh nhau, làm khổ gia đình và ảnh hưởng đến an ninh trật tự ở địa phương.”

Ngồi phía dưới, Hoàng cúi đầu suy nghĩ. Khi được mời phát biểu, cậu đứng dậy nói nhỏ:

“Em từng nghĩ đó chỉ là “kẹo” bình thường nên mới nghe theo bạn bè. Giờ em mới hiểu ma túy nguy hiểm thế nào. Nếu hôm đó không được công an phát hiện kịp thời thì chắc cuộc đời em đã khác.”

Cả nhà văn hóa im lặng rồi vang lên những tràng vỗ tay động viên Hoàng. Kết thúc buổi tuyên truyền, anh Bình nhắn nhủ bà con:

“Muốn bảo vệ con em mình khỏi ma túy thì mỗi gia đình phải quan tâm, giáo dục con cái; thanh niên phải sống lành mạnh, tránh xa nơi ăn chơi phức tạp và không tò mò thử các chất lạ. Khi phát hiện người có hành vi dụ dỗ sử dụng ma túy cần báo ngay cho công an xã để xử lý kịp thời.”

Từ sau sự việc ấy, Hoàng thay đổi hẳn. Cậu chăm chỉ lao động, tham gia các hoạt động của đoàn thanh niên và thường xuyên nhắc bạn bè:

“Đừng bao giờ nghĩ ma túy là trò vui. Chỉ một lần tò mò cũng có thể đánh mất cả tương lai.”.

Sau thời gian đó Đoàn thanh niên xã cũng tạo điều kiện để Hoàng tham gia đội bóng đá và tổ thanh niên phát triển kinh tế. Dần dần, Hoàng thay đổi suy nghĩ. Cậu chăm chỉ làm việc hơn, học sửa xe máy tại trung tâm dạy nghề ở xã cuộc sống của Hoàng dần ổn định.

Qua câu chuyện của Hoàng, mỗi người dân trong bản hiểu rằng ma túy đang len lỏi vào đời sống của thanh thiếu niên với nhiều hình thức tinh vi, nguy hiểm. Các đối tượng xấu thường lợi dụng sự thiếu hiểu biết, tâm lý tò mò của giới trẻ để dụ dỗ sử dụng ma túy dưới vỏ bọc là “kẹo”, “nước vui”, thuốc lá điện tử hay chất kích thích giải trí. Vì vậy, mỗi người cần nâng cao ý thức cảnh giác, tuyệt đối không thử các chất lạ dù chỉ một lần. Gia đình cần quan tâm, giáo dục con em mình; nhà trường, đoàn thể và chính quyền địa phương cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống ma túy để thanh niên hiểu rõ tác hại và hậu quả pháp lý của ma túy. Khi phát hiện hành vi tàng trữ, mua bán, lôi kéo sử dụng trái phép chất ma túy phải kịp thời báo cho cơ quan công an để ngăn chặn, xử lý. Chung tay phòng, chống ma túy là góp phần bảo vệ tương lai của thế hệ trẻ, giữ gìn hạnh phúc gia đình và sự bình yên cho bản làng.

==========================================================================================================================================================

Câu chuyện pháp luật số 16:

KHÓI TRẮNG TRONG SÂN TRƯỜNG

Những ngày cuối thu, sân trường THPT Hòa Bình ngập nắng vàng. Tiếng trống báo giờ ra chơi vang lên làm cả sân trường trở nên náo nhiệt. Từng nhóm học sinh tụ tập trò chuyện, ôn bài hoặc chơi thể thao. Thế nhưng ở góc cuối dãy nhà xe, có một nhóm học sinh lớp 11 đang tụ tập kín đáo. Trong tay các em là những chiếc thuốc lá điện tử đủ màu sắc. Nam học sinh lớp 11A1 là người cầm chiếc vape màu đen nổi bật nhất. Nam vốn học khá, chơi bóng chuyền giỏi, được nhiều bạn quý mến. Nhưng từ đầu năm học, Nam bắt đầu thay đổi. Em thường đi học muộn, ít tập trung trong giờ học và hay tụ tập với nhóm bạn mới.

“Thử đi, không nghiện đâu mà sợ” Tuấn, bạn cùng lớp, đưa chiếc thuốc lá điện tử cho Minh, một học sinh mới chuyển trường.

Minh lúng túng:

“Nhưng mình nghe nói cái này độc hại lắm.”.

Tuấn cười:

“Có phải thuốc lá thật đâu. Chỉ là hơi nước có mùi trái cây thôi.”.

Nam cũng chen vào:

“Thanh niên bây giờ ai chẳng hút. Có sao đâu”.

Sau vài phút do dự, Minh cũng cầm lấy chiếc vape và thử hút. Khói trắng bay lên cùng mùi thơm ngọt khiến cả nhóm bật cười thích thú. Các em không biết rằng, ở hành lang tầng hai, cô Lan giáo viên chủ nhiệm lớp 11A1 đã vô tình nhìn thấy tất cả. Chiều hôm đó, cô Lan gọi Nam lên phòng giáo viên.

“Nam này, cô muốn nói chuyện với em một chút.”.

Nam rụt rè bước vào:

“Dạ, cô gọi em có việc gì ạ?”

Cô Lan nhẹ nhàng:

“Hôm nay cô thấy em và các bạn sử dụng thuốc lá điện tử trong trường học. Em có biết việc đó vi phạm nội quy nhà trường và ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe không?”

Nam cúi mặt:

“Dạ… tụi em chỉ thử thôi cô.”.

 

Cô Lan nghiêm giọng:

“Chỉ thử? Em có biết trong thuốc lá điện tử vẫn chứa nicotine chất gây nghiện rất mạnh không? Nhiều loại còn pha trộn hóa chất độc hại, ảnh hưởng đến phổi, tim mạch và thần kinh. Đặc biệt, học sinh sử dụng thuốc lá điện tử trong trường học là hành vi bị nghiêm cấm.”.

Nam im lặng.

Cô Lan tiếp tục:

“Không chỉ vi phạm nội quy, hành vi này còn đi ngược lại quy định của pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá. Nhà trường sẽ phải mời phụ huynh lên làm việc.”.

Nghe đến đây, Nam bắt đầu lo lắng. Hôm sau, mẹ Nam được mời đến trường. Bà Hương mẹ Nam là công nhân may, hàng ngày làm việc vất vả từ sáng đến tối. Khi nghe cô giáo kể chuyện con trai hút thuốc lá điện tử, bà vô cùng buồn bã.

“Cô ơi, tôi cứ nghĩ cháu ngoan… không ngờ lại như vậy.”.

Nam ngồi bên cạnh, không dám nhìn mẹ. Cô Lan ôn tồn:

“Chúng tôi chưa muốn kỷ luật nặng các em. Điều quan trọng là gia đình và nhà trường cùng phối hợp để giúp các em hiểu đúng và sửa sai.”

Bà Hương quay sang con:

“Mẹ đi làm cực khổ chỉ mong con học hành tử tế. Con còn nhỏ mà đã tập hút thuốc thì tương lai sẽ ra sao?”

Giọng mẹ nghẹn lại khiến Nam cảm thấy ân hận.Tối hôm đó, lần đầu tiên Nam suy nghĩ nghiêm túc về hành động của mình. Em mở điện thoại tìm hiểu thông tin về thuốc lá điện tử. Những bài báo về thanh thiếu niên nhập viện vì tổn thương phổi, suy hô hấp do vape khiến Nam hoảng sợ. Có trường hợp học sinh phải cấp cứu vì dùng thuốc lá điện tử chứa chất ma túy trá hình. Có người còn bị ảnh hưởng thần kinh, mất kiểm soát hành vi. Nam nhớ lại những lần mình cảm thấy đau đầu, khó thở sau khi hút nhưng lại nghĩ là bình thường. Ngày hôm sau, nhà trường tổ chức buổi sinh hoạt chuyên đề về phòng chống tác hại của thuốc lá điện tử. Buổi nói chuyện có sự tham gia của bác sĩ từ trung tâm y tế xã. Bác sĩ chiếu lên màn hình hình ảnh lá phổi bị tổn thương do thuốc lá điện tử. Cả hội trường im phăng phắc.

“Theo Nghị định 371/2025/NĐ-CP, thuốc lá điện tử là hàng cấm, cấm sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ, giao nhận. Xử phạt người sử dụng cá nhân sử dụng thuốc lá điện tử bị phạt hành chính từ 3 - 5 triệu đồng.

Nhiều người lầm tưởng thuốc lá điện tử vô hại bác sĩ nói nhưng thực tế trong dung dịch vape có nicotine và nhiều hóa chất nguy hiểm. Với lứa tuổi học sinh, nicotine ảnh hưởng mạnh đến não bộ, làm giảm trí nhớ, giảm khả năng tập trung và dễ gây nghiện. Ngoài ra, việc sử dụng thuốc lá điện tử còn có nguy cơ dẫn đến sử dụng các chất kích thích khác.”.

Minh ngồi dưới hội trường mà tay run run. Em nhớ lại lần đầu thử hút chỉ vì tò mò. Sau buổi tuyên truyền, thầy hiệu trưởng nghiêm túc nhắc nhở:

“Nhà trường không chỉ dạy kiến thức mà còn giáo dục đạo đức và ý thức pháp luật. Học sinh sử dụng thuốc lá điện tử trong trường học sẽ bị xử lý theo nội quy. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là các em phải biết bảo vệ sức khỏe và tương lai của chính mình.”.

Những lời ấy khiến Nam suy nghĩ rất nhiều. Chiều hôm đó, Nam chủ động gặp cô Lan.

“Thưa cô… em biết mình sai rồi. Em muốn bỏ thuốc lá điện tử.”.

Cô Lan mỉm cười:

“Cô rất vui vì em hiểu ra vấn đề. Biết nhận lỗi và sửa sai là điều đáng quý.”.

Nam tiếp tục:

“Em cũng muốn xin lỗi mẹ nữa.”.

Tối đến, Nam ngồi nói chuyện với mẹ rất lâu. Em thành thật kể rằng ban đầu chỉ vì muốn thể hiện với bạn bè, sau đó thành thói quen.

Bà Hương nhẹ nhàng:

“Ai cũng có lúc mắc sai lầm. Quan trọng là con biết dừng lại đúng lúc.”

Nam gật đầu:

“Con hứa sẽ không hút nữa và tập trung học hành.”

Từ hôm đó, Nam thay đổi hẳn. Em tránh xa nhóm bạn thường tụ tập hút thuốc, tham gia lại đội bóng chuyền của trường và chăm chỉ học tập hơn. Thấy Nam thay đổi, Minh cũng quyết định bỏ thuốc lá điện tử. Hai bạn còn cùng nhau tham gia câu lạc bộ tuyên truyền pháp luật học đường. Trong buổi chào cờ đầu tuần, Nam mạnh dạn bước lên sân khấu chia sẻ câu chuyện của mình trước toàn trường.

“Em từng nghĩ thuốc lá điện tử chỉ là trò vui vô hại. Nhưng em đã sai. Nó không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn làm chúng ta vi phạm nội quy, vi phạm pháp luật và khiến gia đình buồn lòng. Em mong các bạn đừng vì tò mò hay muốn thể hiện bản thân mà đánh đổi tương lai của mình.”

Cả sân trường im lặng rồi vang lên những tràng pháo tay. Cô Lan nhìn học trò của mình với ánh mắt đầy hy vọng. Cô hiểu rằng giáo dục không phải chỉ là phê bình hay kỷ luật, mà còn là giúp học sinh nhận ra lỗi lầm để trưởng thành hơn. Cuối năm học, lớp 11A1 được tuyên dương là tập thể tích cực trong hoạt động tuyên truyền phòng chống thuốc lá học đường. Nam cũng đạt danh hiệu học sinh tiến bộ. Nam cũng tuyên truyền, vận động các bạn không hút thuốc là điện tử, tuyên truyền các tác hại của thuốc lá điện tử với thanh thiếu niên, nhiều bạn đã nhận thức được tầm nguy hiểm và tránh xa thuốc lá điện tử.

Trong lễ tổng kết, thầy hiệu trưởng nói:

“Một môi trường học đường lành mạnh cần sự chung tay của gia đình, nhà trường và học sinh. Mỗi học sinh cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tránh xa thuốc lá, thuốc lá điện tử và các tệ nạn xã hội.”

Ngồi dưới hàng ghế học sinh, Nam mỉm cười. Em hiểu rằng bài học lớn nhất mình nhận được không chỉ là tác hại của thuốc lá điện tử, mà còn là trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng. Khói trắng rồi sẽ tan đi, nhưng bài học về ý thức pháp luật và sự quan tâm của gia đình, nhà trường sẽ còn mãi trong tâm trí những học sinh tuổi mới lớn.

=========================================================================================================================================================

TÌNH HUỐNG GIẢI ĐÁP PHÁP LUẬT

Sau khi ly hôn vào năm 2024, bà Nguyễn Thị B được Tòa án giao trực tiếp nuôi con. Tối ngày 10/5/2026, ông A đến nhà bà B để thăm con. Khi đến nơi, thấy bà B đang đứng nói chuyện với ông C là hàng xóm trước cổng nhà, ông A nảy sinh ghen tuông, lớn tiếng chửi bới rồi lao vào tát và xô đẩy bà B khiến bà bị xây xát nhẹ ở tay và mặt. Sự việc được người dân xung quanh can ngăn và báo cho chính quyền.

Hỏi:

Trong trường hợp trên, mặc dù ông A và bà B đã ly hôn nhưng hành vi của ông A có phải là hành vi bạo lực gia đình hay không?

Trả lời:

Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, tình dục, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình. Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình quy định các hành vi bạo lực gia đình gồm:

“a) Hành hạ, ngược đãi, đánh đập, đe dọa hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khỏe, tính mạng;

b) Lăng mạ, chì chiết hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm;

c) Cưỡng ép chứng kiến bạo lực đối với người, con vật nhằm gây áp lực thường xuyên về tâm lý;

d) Bỏ mặc, không quan tâm; không nuôi dưỡng, chăm sóc thành viên gia đình là trẻ em, phụ nữ mang thai, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi, người cao tuổi, người khuyết tật, người không có khả năng tự chăm sóc; không giáo dục thành viên gia đình là trẻ em;

…”

Theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 quy định:

“2. Hành vi quy định tại khoản 1 Điều này được thực hiện giữa người đã ly hôn; người chung sống như vợ chồng; người là cha, mẹ, con riêng, anh, chị, em của người đã ly hôn, của người chung sống như vợ chồng; người đã từng có quan hệ cha mẹ nuôi và con nuôi với nhau cũng được xác định là hành vi bạo lực gia đình theo quy định của Chính phủ”.

Như vậy, hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập, đe dọa hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khỏe, tính mạng giữa những người đã ly hôn cũng được xác định là hành vi bạo lực gia đình. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, người có hành vi bạo lực gia đình có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật./.